15:25 | 14/08/2013

Cuộc sống mới của tộc người ở Phước Hà

(LV) - Tộc người Raglai ở Việt Nam có dân số 85.000 người. Họ sống nơi vùng núi cao (dãy Trường Sơn), ở các tỉnh Khánh Hoà, Ninh Thuận và Bình Thuận. Ở Ninh Thuận, tộc người Raglai có 50.897 người, cư trú ở các huyện: Thuận Nam, Ninh Phước, Ninh Sơn, Bác Ái, Ninh Hải và Thuận Bắc.

>>> Ngày hội văn hoá dân tộc Raglai sẽ diễn ra vào tháng 8/2013 tại Ninh Thuận 

>>> Rộn ràng lễ hội ăn đầu lúa mới của dân tộc Raglai 

Qua 38 năm củng cố xây dựng, xã Phước Hà – Ninh Thuận đã có sự chuyển biến tích cực, có cuộc sống ổn định, nhà ở kiên cố, tuyến đường giao thông liên thôn, xã, huyện đã được bê tông hóa. Điện thắp sáng, hệ thống nước sạch đã đến tận vùng sâu, vùng xa, có trường cấp I và II, trạm y tế xã, có đủ đội ngũ cán bộ y, bác sĩ khám chữa bệnh và bệnh nhân nằm điều trị tại chỗ.

Ảnh: Hải Liên
Ảnh: Hải Liên.

Xây dựng nông thôn mới

Suốt chiều dài phát triển lịch sử, tổ tiên họ đã tích lũy những kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp nương rẫy. Cây lương thực nuôi sống cộng đồng chủ yếu là bắp (ngô), lúa và hoa màu (khoai mì, bí, bầu, mít, chuối…). Chăn nuôi gia súc, gia cầm để tăng nguồn thực phẩm và đáp ứng nhu cầu cúng tế thần linh… Sản vật núi rừng (săn bắt, hái lượm) cũng góp phần đáng kể trong đời sống mà họ gọi là njap di glai, lakai di cek (rau rừng, củ núi).

Do địa hình cư trú là vùng núi cao, giao thông hiểm trở, nên các bản làng của họ đã trở thành căn cứ địa của cách mạng qua hai cuộc kháng chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Vào năm 1976, Đảng và Nhà nước đã có chủ trương, chính sách cho dời các bản làng trên căn cứ về định cư ở vùng bán sơn nguyên, để tạo điều kiện thuận lợi phát triển: kinh tế - văn hóa - xã hội thông qua chương trình 135 - 134 để làm thay đổi bộ mặt nông thôn của đồng bào cả vùng sâu, vùng xa ở Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Thuận nói riêng.

Do các yếu tố trên, tộc người Raglai xã Phước Hà, từ cuộc sống sản xuất nông nghiệp nương rẫy lạc hậu, ở nhà tạm bợ, nay đã có nếp sống văn minh. Việc cúng chữa bệnh bằng ma thuật của thầy cúng Pajau đã mờ nhạt.

Ngoài chương trình 135 - 134, Đảng và Nhà nước còn quan tâm đầu tư xây dựng các hồ chứa nước: Hồ Tân Giang, hồ CK7, hồ Sông Biêu và hồ Bầu Dông, vừa chống lũ vừa điều tiết nước tưới tiêu cho vùng đất canh tác phía Nam của tỉnh thông qua hệ thống các đập: Cà Tiêu (Katew), Ma Rên (Maren), Chà Vin (Kaping), Kía (kraik), Đá (Patau) và Ma Giăng (Cadan), nên các vùng đất phía Nam của tỉnh gọi là sông Diễu (kraong biuh) có đủ nước tưới tiêu cho diện tích canh tác, sản xuất nông nghiệp. Riêng tộc người Raglai xã Phước Hà có diện tích canh tác lúa nước 380ha/3 vụ/năm. Đáp ứng nhu cầu mà họ đã mơ ước từ lâu đời:

“Hadiep kayua aia, mada kayua apuei/ Sống bởi nước, văn minh (giàu) do lửa”.

Ngày nay, hai yếu tố đó xem như hai điều kiện cần và đủ để mang lại cuộc sống ấm no, đời sống văn minh cho họ. Bên cạnh đó họ còn có điều kiện vui chơi giải trí bằng phương tiện thông tin đại chúng: Ti vi, Radio; tuân thủ theo chủ trương của Đảng và Nhà nước thông qua hệ thống loa phóng thanh của thôn, xã.

Ngoài ra, họ còn được tiếp nhận những thành tựu của khoa học kỹ thuật hiện đại. Sản xuất nông nghiệp bằng cơ giới hóa (máy cày, máy tuốt), xịt thuốc diệt cỏ, sâu rầy, bón phân, nên cây trồng có năng suất cao. Vật nuôi sinh sôi phát triển, đời sống kinh tế phát triển bền vững. Có thu nhập bình đầu người 6.660.000đ/năm.

Bảo tồn văn hóa dân tộc

Bên cạnh việc xây dựng nếp sống văn minh, tộc người Raglai ở xã Phước Hà hiện nay vẫn còn bảo lưu đặc thù văn hóa riêng của tộc mình thông qua tục thờ cúng ông bà tổ tiên: Lễ nghi cuộc đời, Lễ cúng dòng tộc, Lễ nghi nông nghiệp, Lễ cúng cộng đồng làng. Các nghi lễ này thể hiện giá trị bản sắc văn hóa truyền thống thực tiễn mang tính đạo đức “Uống nước nhớ nguồn” của dân Việt Nam nói chung, tộc người Raglai nói riêng và đây cũng là chất keo gắn kết cộng đồng.

Hiện nay, tộc người Raglai ở tỉnh Ninh Thuận, có bà Tạ Yên Thị Mư Rong thôn Là A, xã Phước Hà và bà Katơ Thị Sính thôn Ma Ti, xã Phước Tân, huyện Bác Ái được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian Việt Nam về hát kể sử thi và truyện cổ, kể cả âm nhạc, được xem như người giữ kho tàng di sản văn hóa dân gian của tộc người Raglai.

Để văn hóa truyền thống của dân tộc mình không bị mai một và mất đi, nghệ nhân Tạ Yên Thị Mư Rong và Katơ Thị Sính đã và đang truyền dạy cho lớp trẻ về hát kể truyện cổ, đánh mã la. Nhưng thiết nghĩ, đó chỉ là cách chữa cháy cấp thời, để phát triển bền vững, chính quyền các cấp cần có chủ trương cụ thể về việc truyền dạy sử dụng nhạc cụ truyền thống trong sinh hoạt văn hóa tinh thần: mã la, saraken, taliak, kabaot… và hát kể truyện cổ để bảo tồn và phát huy di sản văn hoá truyền thống của họ.

- Phước Hà là một xã miền núi, cách thị xã Phan Rang Tháp Chàm khoảng 40km về phía Tây gồm các thôn: Là A (La-a), Giá (Njak), Manang, Rồ Ông (Ra-ok) và Trà Nô.

- Hiện nay, xã Phước Hà đã phát triển lên thành 5 thôn; thôn mới có tên Tân Hà. Có 624 hộ/2952 khẩu. Với tổng diện tích tự nhiên: 17.879ha, trong đó tổng diện tích canh tác: 915ha (380ha lúa nước; 535ha bắp và hoa màu). Tổng đàn gia súc: 2.225 con (bò: 1.600 con; cừu, dê 500 con; heo 125 con).

Sử Văn Ngọc


Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site