06:20 | 12/09/2013

Nâng cao hoạt động thư viện, tủ sách cơ sở ở miền núi

(LV) - Hiện nay ở các cơ sở vùng cao đã có hệ thống thư viện, tủ sách tại các điểm bưu điện văn hóa xã, các trường học, đồn biên phòng, một số nơi có tủ sách ở nhà văn hóa xã và thôn… Tuy nhiên, hệ thống thư viện, tủ sách cơ sở này vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn.

>>> Thư viện công cộng - Trung tâm thông tin thân thiện của cộng đồng

>>> Hội nghị sơ kết 3 năm hoạt động của hệ thống thư viện công cộng 

Thực trạng hệ thống thư viện, tủ sách cơ sở vùng cao

Tủ sách ở điểm bưu điện văn hóa xã: trong những năm đầu thế kỷ XXI phát triển khá mạnh, một số điểm bưu điện văn hóa xã trở thành nơi đọc sách báo của người dân vùng cao, nhưng hiện nay đang trong quá trình chuyển đổi chức năng ở từng loại hình khác nhau. Trước hết, nhu cầu giao dịch ở điểm bưu điện đã giảm nhiều, người dân không còn đến bưu điện để gọi điện thoại điện tín (vì có điện thoại di động) mà mỗi ngày chỉ có 5 – 7 người đến giao dịch. Tuy nhiên, khi điều tra nhu cầu nhiều thanh niên vẫn muốn đến điểm bưu điện để đọc sách báo, vào internet. Chức năng giao dịch bưu điện đã chuyển sang chức năng sinh hoạt văn hóa.

Thanh niên miền núi có thể tiếp cận sách báo, internet qua hệ thống tủ sách thư viện
Thanh niên miền núi có thể tiếp cận sách báo, internet qua hệ thống tủ sách thư viện.

Ở điểm bưu điện văn hóa xã, trung tâm cụm lượng giao dịch đông, ví dụ như Bảo Nhai (Bắc Hà), Thanh Phú (Sa Pa), Nghĩa Đô (Bảo Yên), tỉnh Lào Cai; Mỵ, Tú Lệ (Văn Chấn), tỉnh Yên Bái; Giào Sang (Phong Thổ), Mường Kim (Than Uyên), tỉnh Lai Châu… Bình quân mỗi ngày có hàng chục lượt người đến điểm bưu điện giao dịch và đọc một số báo giải trí. Các điểm bưu điện văn hóa ở trung tâm cụm cũng rất ít được luân chuyển sách, chủ yếu vì nhân viên hợp đồng nên không nhiệt tình với việc phục vụ, cho mượn sách, báo như thư viện (vì được trả lương rất thấp). Mặt khác, số lượng sách báo ở đây cung cấp rất ít.

Thư viện trường học: Các xã vùng cao đều có hệ thống trường mầm non, tiểu học và Trung học phổ thông cơ sở. Nhiều trường tổ chức tốt hệ thống thư viện. Điển hình như trường Cốc Lầu, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã xây dựng được điểm đọc sách sinh thái. Các em đã xây dựng lán đọc sách, quầy đọc sách dưới tán lá rừng. Các điểm đọc sách thu hút được đông đảo học sinh và giáo viên tham gia. Một số trường ở gần huyện được luân chuyển sách thường xuyên từ thư viện huyện cũng hoạt động khá mạnh. Đặc biệt, một số xã trọng điểm xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai bên cạnh việc được cung cấp sách của Chương trình mục tiêu Quốc gia về Văn hóa còn được hệ thống thư viện huyện và tỉnh luân chuyển sách 2 tháng một lần. Hiện nay nhu cầu đọc sách ở các trường học có tính chất nội trú là nhu cầu cao nhưng lại rất ít sách báo.

Hệ thống tủ sách ở đồn biên phòng, tủ sách pháp luật đã được trang bị số đầu sách cơ bản, bước đầu đáp ứng được nhu cầu của chiến sĩ biên phòng và nhân viên ủy ban xã. Có nhiều đồn biên phòng được thụ hưởng các chương trình, dự án của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng có từ 400 đến 600 đầu sách. Tuy nhiên, hệ thống tủ sách này chỉ đáp ứng nhu cầu nội bộ của đơn vị chứ người dân không có điều kiện để mượn sách, báo.

Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

Hiện nay hệ thống thư viện, tủ sách ở cơ sở vùng cao vẫn còn nhiều khó khăn bất cập cả về cơ chế chính sách, tổ chức và phương thức hoạt động. Trước thực trạng này, ngành Thư viện cần đổi mới toàn diện, xây dựng một số giải pháp hiệu quả.

Về cơ chế chính sách: Trước hết, cần có chính sách trích một phần kinh phí sự nghiệp ở cấp xã hoặc cấp huyện bổ xung thêm cho cán bộ quản lý điểm bưu điện văn hóa xã. Bước đầu mỗi tháng bồi dưỡng cho cán bộ quản lý 100.000đ, sau có thể tăng kinh phí.

Ở các trường học, ngành Giáo dục – Đào tạo cần tăng cường đầu tư xây dựng tủ sách tham khảo chuyên môn cho giáo viên. Đồng thời hệ thống thư viện công cộng như thư viện tỉnh, thư viện huyện có định mức và kinh phí luân chuyển sách thường xuyên đến các điểm thư viện trường. Kinh phí này phải được bổ xung hàng năm ở ngân sách sự nghiệp văn hóa.

Tăng cường củng cố thư viện tỉnh và huyện: Hệ thống thư viện tỉnh và huyện ở miền núi nhìn chung rất khó khăn về kinh phí bổ xung sách và phương tiện vận chuyển sách luân chuyển. Vì vậy, đề nghị Bộ nghiên cứu có chính sách tăng cường đầu tư sách theo hệ thống Chương trình mục tiêu cấp phát cho thư viện tỉnh và huyện. Mặt khác, UBND tỉnh và huyện cũng cần có định mức bổ xung kinh phí cho điểm luân chuyển sách. Đề nghị Bộ VHTTDL xây dựng các dự án cung cấp xe lưu động cho các thư viện tỉnh. Trong khi chờ đợi được cung cấp xe, các thư viện tỉnh và huyện cần chủ động liên hệ với các đội tuyên truyền lưu động tỉnh và huyện (đã có xe tuyên truyền chuyên dụng) cung cấp sách cho các xã theo định kỳ.

Về nội dung và hình thức của sách, báo: Hầu hết các thư viện, tủ sách cơ sở đều thiếu báo chí nhưng trên thực tế lượng báo cung cấp cho các xã thực hiện theo Quyết định số 2472/QĐ-Ttg về việc cấp (không thu tiền) một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng núi dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 – 2015. Bình quân mỗi UBND xã ở các huyện nghèo được cấp tới 9 ấn phẩm gồm: 1 tờ báo Dân tộc và Phát triển, báo Văn hóa, báo Tin tức, 1 tờ chuyên đề Dân tộc thiểu số và Miền núi của Báo sức khỏe và Đời sống, Báo Khoa học và Đời sống, báo Công thương, báo Lao động và Xã hội, Tài nguyên và Môi trường, báo Pháp luật… Tổng số, UBND và các đoàn thể ở một xã vùng cao đã được cấp không tới 15 số báo, chưa kể các báo địa phương lại rất nhiều. Vì vậy, cần có biện pháp chuyển sách báo phát cho trưởng thôn, cán bộ xã đưa vào hệ thống các thư viện, tủ sách cơ sở sẽ hiệu quả hơn.

Bên cạnh các sách, báo truyền thống, đề nghị Vụ Thư viện nghiên cứu bổ xung một số sách điện tử. Phối hợp với các Cục trong Bộ tăng cường các ấn phẩm băng, đĩa hình có chữ cho miền núi.

Đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông tiến hành khảo sát nghiên cứu các loại hình điểm bưu điện văn hóa xã, thư viện trường học, tủ sách các thôn bản, tủ sách các đồn biên phòng… để xây dựng chương trình liên kết hiệu quả phù hợp với đặc điểm vùng cao, biên giới.

Sách báo ở vùng cao biên giới đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới, càng quan trọng hơn khi ở nhiều vùng xu hướng tái mù đang xuất hiện. Vì vậy, chỉ có sách báo, tăng cường đọc sách báo, đọc chữ trên các ấn phẩm văn hóa mới có giải pháp ngăn chặn tái mù trong cộng đồng. Với ý nghĩa quan trọng như vậy, chúng tôi đề nghị Bộ xây dựng chính sách về văn hóa đọc phù hợp với vùng cao.

TS. Trần Hữu Sơn

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site