22:55 | 08/08/2019

Những nghệ nhân dệt giữ tinh hoa cho dân tộc

(LV) - Việt Nam là quốc gia có 54 thành phần dân tộc anh em, mỗi một cộng đồng dân tộc đều có những nghề thủ công truyền thống, tạo nên những sản phẩm văn hóa độc đáo, mang nét đặc trưng riêng của từng tộc người. Trong mỗi cộng đồng dân tộc đều có những nghệ nhân tài hoa, tâm huyết với công việc bảo tồn, gìn giữ nghề truyền thống, điển hình như nghệ nhân Sầm Thị Hạnh, dân tộc Thái (Nghệ An); nghệ nhân Hoàng Thị Nhật, dân tộc Tày (Hà Giang); nghệ nhân Sùng Y Xía, dân tộc Mông (Hòa Bình)...

 >>> Lồ Lài Sửu - Người con tiêu biểu của dân tộc Bố Y

Nghệ nhân Sầm Thị Hạnh - Người phục sinh nghề dệt thổ cẩm Thái

Sinh ra và lớn lên ở xóm Đồng Huống, huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) trong một gia đình có truyền thống làm nghề dệt thổ cẩm, chị Sầm Thị Hạnh được thừa hưởng tính cách chăm chỉ, cần mẫn, chịu khó và đôi bàn tay dệt khéo léo của mẹ và bà ngoại. Hơn 10 tuổi, chị đã thành thạo việc ngồi vào khung cửi sáng tạo nên những tấm vải thổ cẩm với những hoa văn, họa tiết phong phú, bắt mắt như hoa rừng, mặt trời, chim, hươu, nai… phục vụ nhu cầu sinh hoạt trong gia đình, họ hàng. Tuy nhiên, có một giai đoạn nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Thái vùng Quỳ Hợp bị “đứt đoạn” do không cạnh tranh được với vải vóc công nghiệp trên thị trường. Vì vậy, hầu hết chị em thợ dệt đã bỏ nghề truyền thống để tập trung vào chăn nuôi, làm ruộng, làm rẫy. Riêng chị Hạnh vì quá đam mê nên vẫn cần mẫn, kiên trì níu giữ lấy nghề.

 

Nghệ nhân Sầm Thị Hạnh luôn tận dụng mọi thời gian để miệt mài giữ dệt thổ cẩm dân tộc Thái
Nghệ nhân Sầm Thị Hạnh luôn tận dụng mọi thời gian để miệt mài giữ dệt thổ cẩm dân tộc Thái.

Năm 1999, huyện Quỳ Hợp được Dự án của tổ chức Hòa bình và Phát triển Tây Ban Nha đầu tư, hỗ trợ kinh phí để triển khai phục hồi nghề dệt thổ cẩm truyền thống tại một số xã như: Châu Quang, Châu Thái, Châu Cường, Châu Đình..., chị Sầm Thị Hạnh được cán bộ Dự án mời trực tiếp tham gia truyền dạy nghề cho chị em tại các làng nghề thuộc vùng Dự án. Để giúp đỡ chị em học lại nghề cũ, chị Hạnh đã đến từng tổ dệt hướng dẫn tỉ mỉ từng khâu, từng công đoạn luồn thoi, phối sợi tạo hoa văn trong quá trình dệt vải. Từ khi Dự án được triển khai, hàng trăm phụ nữ dân tộc Thái tại các bản làng của huyện Quỳ Hợp đã trở lại với nghề dệt làm thổ cẩm hàng hóa.

 

Một số sản phẩm thổ cẩm do nghệ nhân Sầm Thị Hạnh sáng tạo ra
Một số sản phẩm thổ cẩm do nghệ nhân Sầm Thị Hạnh sáng tạo ra.

Hiện tại, nghệ nhân Sầm Thị Hạnh đang kết nối với HTX dệt thổ cẩm Hoa Tiến (thuộc huyện Quỳ Châu, Nghệ An) nhận đơn hàng về dệt theo hợp đồng. Các sản phẩm thổ cẩm của các chị đã tham gia nhiều hội chợ trong nước và quốc tế, được xuất sang thị trường Lào, Thái Lan, Myanmar, Nhật Bản…

Nghệ nhân Hoàng Thị Nhật - “Bà chủ nhiệm” tâm huyết

Xưa kia, bà Nhật cũng như các chị em ở thôn Chang chỉ quen tay dệt vải thô, nhuộm chàm để may trang phục truyền thống; dệt vỏ chăn thổ cẩm, dệt vải làm khăn hoặc làm địu trẻ em… Những mẫu sản phẩm này mang ra chợ bán chủ yếu phục vụ người dân địa phương mua về để làm lễ cưới vợ, gả chồng cho con. Còn khách miền xuôi, khách du lịch thì không mấy ưa chuộng.

Năm 2012, Hợp tác xã (HTX) dệt thổ cẩm Mường Chang ở thôn Chang, xã Xuân Giang (Quang Bình, Hà Giang) được thành lập với 15 thành viên tham gia. Lúc này, bà Chủ nhiệm HTX Hoàng Thị Nhật mới thực sự tất bật, lo toan trong vai trò người “đứng mũi, chịu sào”.

 

Nghệ nhân Hoàng Thị Nhật trình diễn nghề dệt của dân tộc Tày
Nghệ nhân Hoàng Thị Nhật trình diễn nghề dệt của dân tộc Tày.

Để mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo niềm tin cho khách hàng, bà Nhật cùng các thành viên trong HTX đã tích cực tìm hiểu, nghiên cứu, sáng tạo ra các mẫu mã, hoa văn mới, học thêm kỹ thuật thêu để đa dạng hóa sản phẩm thổ cẩm. Ngoài những sản phẩm truyền thống là váy, áo, khăn, vỏ chăn, HTX còn dệt thêm những sản phẩm mới như túi xách, dép, thú nhồi bông, túi đựng điện thoại nhỏ nhắn, đơn giản, tinh tế với những sắc hoa văn truyền thống. Giá bán dao động từ 30.000 đồng (dây dao, túi đựng điện thoại) đến cả triệu đồng (mặt chăn, khăn trải bàn).

Với sự tâm huyết, nhiệt tình, bà Nhật không chỉ đưa sản phẩm ra các chợ phiên địa phương mà còn đem trưng bày ở nhiều Hội chợ, triển lãm lớn trong và ngoài tỉnh. Tiếng lành đồn xa, dệt thổ cẩm Mường Chang không chỉ được tiêu thụ ở trong tỉnh mà còn được nhiều khách hàng ở Hà Nội, Lào Cai, Yên Bái... đặt mua. Theo đó, thu nhập từ nghề dệt truyền thống (nghề phụ) của chị em trong HTX Mường Chang có thời điểm cũng đạt 1.500 - 2000.000 đồng/người.

Cô giáo Sùng Y Xía - khao khát bảo tồn nghề gắn với du lịch

Sùng Y Xía chia sẻ, từ ngày bé, chị đã mê những mẫu hoa văn trên trang phục thổ cẩm của dân tộc mình. Tuy nhiên, vì hoàn cảnh gia đình, mãi đến năm 25 tuổi, chị mới bắt tay vào học dệt nghiêm túc và thể nghiệm việc vẽ hoa văn bằng nhấn sáp ong theo ý tưởng riêng. Có năng khiếu nên Xía học rất nhanh, chị sáng tạo ra được rất nhiều mẫu hoa văn độc đáo, lạ mắt mà ngay cả người dệt giỏi, có nhiều kinh nghiệm như mẹ chị cũng không làm được.

 

Nghệ nhân Sùng Y Xía (bên trái) với gian trưng bày sản phẩm thổ cẩm dân tộc Mông tại Chung kết Cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 4 tại TP. Hồ Chí Minh năm 2018
Nghệ nhân Sùng Y Xía (bên trái) với gian trưng bày sản phẩm thổ cẩm dân tộc Mông tại Chung kết Cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 4 tại TP. Hồ Chí Minh năm 2018.

Năm 2016, chị Sùng Y Xía tập hợp chị em phụ nữ trong vùng cùng phát triển nghề truyền thống kết hợp phát triển du lịch, nâng cao thu nhập. Chị trực tiếp truyền dạy cho chị em cách phác họa hoa văn để vẽ sáp ong trên vải lanh, thêu hoa văn truyền thống, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm, giúp tăng thu nhập.

Năm 2018, tham gia Cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 4, do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) và Ban Thanh niên nông thôn của Trung ương Đoàn tổ chức, Sùng Y Xía mang đến Dự án “Xây dựng nhà truyền thống dân tộc Mông - Hoà Bình và khôi phục ngành nghề truyền thống dệt thổ cẩm, vẽ sáp ong” và đã vinh dự giành được giải Nhì toàn quốc.

Chia sẻ về những dự định của mình, Sùng Y Xía cho biết, chị đang có ý tưởng tìm kiếm nhà tài trợ để xây dựng nhà truyền thống, trưng bày các sản phẩm văn hóa của dân tộc Mông, tổ chức các hoạt động biểu diễn văn hóa, văn nghệ và khai thác, giới thiệu ẩm thực của dân tộc Mông, nhằm thu hút du khách. Bản thân chị sẽ tìm cách tổ chức tập huấn cho chị em và kêu gọi một số hộ tham gia mô hình homestay, đào tạo thuyết minh viên, tiếp tân, hướng dẫn viên du lịch. Đây là cách để tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm lưu niệm đặc trưng của dân tộc Mông vùng cao Pà Cò.

Ngọc Ánh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam - Một thiết chế văn hóa lớn tại thủ đô Hà Nội/ Mùa về qua những sắc hoa tại "Ngôi nha chung".
Tiếp bước niềm tin và sức mạnh Cách mạng tháng Tám/ Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về " Không có gì quý hơn độc lập tự do" với thời kỳ hội nhập quốc tế/ Những vấn đề về văn hóa và phát triển theo Di chúc Bác Hồ
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La/Giải mã ché thiêng của người Ê Đê
Những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về báo chí vẫn còn nguyên giá trị
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site