07:37 | 25/09/2019

Trăn trở bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc thiểu số

(LV) - Ngoài sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc thiểu số cần có sự quan tâm của các tổ chức chính trị, xã hội, đặc biệt, là chính cộng đồng đồng bào dân tộc.

>>> Thu hút khách về với “Ngôi nhà chung” 

Trong bối cảnh văn hóa các dân tộc thiểu số đang bị mai một, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số là vô cùng cần thiết. Nhiều lĩnh vực văn hóa các dân tộc thiểu số cần bảo tồn được đặt ra trong đó có trang phục, ngôn ngữ, chữ viết, phong tục tập quán... Vấn đề này được sự quan tâm của rất nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIV vừa qua.

Người X'Tiêng chuẩn bị lễ cúng cơm mới
Người X'Tiêng chuẩn bị tái hiện lễ cúng cơm mới tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Khi đồng bào không nói tiếng dân tộc mình

Có một sự thực đáng báo động trong nhiều cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Đó là việc hầu hết các gia đình dùng tiếng phổ thông (tiếng Việt) để trao đổi, trò chuyện với các em nhỏ. Điều này có lợi là các em tiếp cận với tiếng phổ thông nhanh hơn, tốt hơn khi đi học tiểu học. Tuy nhiên, cũng vì thế mà các em sẽ dần lãng quên vốn tiếng dân tộc bản địa.

Hiện nay, công tác lưu trữ, sưu tầm còn nhiều hạn chế, việc sưu tầm, phục dựng và truyền dạy chữ viết của các dân tộc thiểu số hầu như không còn. Chỉ có số ít các dân tộc thiểu số còn lưu giữ được chữ viết như Tày, Thái, Mường… Đó là những thách thức đặt ra đối với việc bảo tồn ngôn ngữ, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu chuyện về việc gìn giữ ngôn ngữ của người Thái là một ví dụ. Dân tộc Thái là một trong những tộc người thiểu số có số lượng đông nhất nước ta, cũng có chữ viết từ sớm; nhưng từ những năm 70 của thế kỷ 20 trở lại đây, tiếng Thái rất ít được dùng. Chỉ có đài phát thanh, truyền thanh ở các huyện, thị xã còn có chương trình tiếng Thái; còn trong giao tiếp hằng ngày ở thành thị, thậm chí tại nhiều gia đình có bố mẹ là người Thái, chỉ toàn dùng tiếng phổ thông. Ở nông thôn, một số nhà vẫn dùng tiếng Thái nhưng rất ít. Hiện số người biết viết chữ Thái chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trong khi đó, các trường học cũng chỉ dạy bằng tiếng phổ thông. Ngôn ngữ dân tộc thiểu số không được giảng dạy như một song ngữ cho chủ thể văn hóa, cho nên ngày càng mất chỗ đứng trong đời sống hằng ngày.

TS. Bàn Thị Quỳnh Giao, Viện Văn học, lại chia sẻ câu chuyện khẩn cấp về ngôn ngữ của chính gia đình mình - một gia đình người Dao đang làm nghiên cứu văn hóa Dao. Bố bà là tiến sĩ người Dao đầu tiên bảo vệ tiến sĩ ở nước ngoài. Hai anh của bà cũng đều nghiên cứu văn hóa Dao. Tuy nhiên, mỗi lần đi điền dã, họ đều phải nhờ tới phiên dịch. "Có tới 9 nhóm Dao, phương ngữ có sự khác biệt giữa mỗi nhóm. Tôi khao khát làm từ điển tiếng Dao. Người đọc được chữ Nôm Dao không nhiều", bà nói. Trong khi đó, ngôn ngữ là điều không thể thiếu nếu muốn giữ văn hóa dân tộc. Việc dạy tiếng dân tộc ở các trường phổ thông dân tộc nội trú cũng bị lãng quên.

Trai gái người X'Tiêng trong lễ cúng cơm mới
Trai gái người X'Tiêng trong lễ cúng cơm mới tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Xây dựng đề án bảo tồn

Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết các dân tộc, vì một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc. Công tác điều tra, sưu tầm, nghiên cứu, phổ biến các giá trị văn hóa, văn học nghệ thuật; phục dựng bảo tồn các lễ hội truyền thống đặc sắc có nguy cơ mai một, tạo môi trường văn hóa lành mạnh, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, tạo điều kiện để phát triển mô hình văn hóa - du lịch… Tuy nhiên, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân gian các dân tộc thiểu số đặt ra ngày càng cấp bách. Ý kiến của các đại biểu đưa ra những đề xuất, giải pháp cũng như nhấn mạnh: Việc bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa trong đồng bào các dân tộc thiểu số phải cụ thể, thiết thực, không chỉ là việc của từng cộng đồng dân tộc mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của tất cả mọi người.

Đấu chiêng người Kor
Đấu chiêng người Kor tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Đây cũng là vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm chất vấn "tư lệnh" ngành VHTTDL trong các phiên chất vấn của Quốc hội. Trong phiên trả lời chất vấn tuần qua, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện đã nêu những giải pháp nhằm giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc thiểu số gồm: tăng cường các hoạt động giao lưu giữa các dân tộc; xuất bản các sách báo, ấn phẩm bằng ngôn ngữ của đồng bào; khuyến khích các tác phẩm văn hóa nghệ thuật sử dụng tiếng nói và chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số; Tăng cường thuyết minh phim, sản xuất phim sử dụng tiếng nói và chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số; Phục dựng các hoạt động, sinh hoạt văn hóa, lễ hội... của đồng bào các dân tộc thiểu số; Trình UNESCO công nhận một số di sản văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại…

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy cho biết, hiện đang có những đề án lớn về tri thức Việt số hóa do Chính phủ chỉ đạo. Trong đó, có các số liệu, ngôn ngữ, văn hóa dân tộc thiểu số sẽ được Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia được tổng hợp và đưa lên mạng để mọi người tiếp cận thuận lợi.

Hy vọng cùng với sự quan tâm của các tổ chức, xã hội, với các giải pháp đồng bộ mà ngành VHTTDL đã nêu, văn hóa các dân tộc thiểu số sẽ được gìn giữ, phát huy, góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa Việt Nam giàu bản sắc.

Thảo Nguyên

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Di sản văn hóa đại đoàn kết/ "Ngôi nhà chung" tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường khối Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam - Một thiết chế văn hóa lớn tại thủ đô Hà Nội/ Mùa về qua những sắc hoa tại "Ngôi nha chung".
Tiếp bước niềm tin và sức mạnh Cách mạng tháng Tám/ Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về " Không có gì quý hơn độc lập tự do" với thời kỳ hội nhập quốc tế/ Những vấn đề về văn hóa và phát triển theo Di chúc Bác Hồ
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La/Giải mã ché thiêng của người Ê Đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site