11:02 | 05/11/2019

Touneh Ma Bio - trọn đời gìn giữ văn hóa Chu Ru

(LV) - Đã bước qua tuổi 60, nghệ nhân Touneh Ma Bio (Lâm Đồng) vẫn giữ trong mình ngọn lửa nhiệt huyết với việc bảo tồn, gìn giữ, truyền dạy những giá trị văn hóa tiêu biểu của người Chu Ru. Tình yêu, nhiệt huyết này của bà lan tỏa mỗi ngày.

 >>> Nghệ nhân Bàn Thị Vinh và những di sản văn hóa của người Dao Thanh Y

Từ tình yêu dẫn lối

Nghệ nhân Touneh Ma Bio là người con dân tộc Chu Ru, được sinh ra và lớn lên ở thôn Diom A, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương, Lâm Đồng. Vùng đất quê hương bà nằm bên dòng Ða Nhim thơ mộng, vốn gắn liền với những lễ hội buôn làng, những vũ điệu truyền thống, âm thanh vang động của cồng chiêng, của trống cùng sự du dương của rơkel (kèn bầu), đã trở thành mạch nguồn tình yêu quê hương trong mỗi con người nơi đây.

 

Nghệ nhân ưu tú Touneh Ma Bio diễn tấu chiêng và thổi khèn bầu
Nghệ nhân ưu tú Touneh Ma Bio diễn tấu chiêng và thổi khèn bầu.
 

Tình yêu những giá trị văn hóa truyền thống, dân gian của người Chu Ru từ cha mẹ, bà con buôn làng đã truyền sang nghệ nhân Touneh Ma Bio từng ngày, qua những sinh hoạt đời sống, tinh thần cũng như văn hóa tâm linh. Với nghệ nhân Touneh Ma Bio, tình yêu dành cho những di sản văn hóa quý báu của dân tộc Chu Ru khá mãnh liệt, sớm đánh thức trách nhiệm gìn giữ, bảo lưu những di sản của quý giá này.

Trong gia đình có tới 6 anh chị em, cô con gái út Touneh Ma Bio luôn được ưu ái theo cha mẹ tham dự những lễ hội truyền thống cũng như những sinh hoạt văn hóa khác trong buôn làng. Khoảng lên 8 tuổi Touneh Ma Bio biết đánh chiêng. 10 tuổi, Touneh Ma Bio đã thuần thục vũ điệu Ariya và 14 tuổi đã học được cách làm rượu cần từ mẹ cũng như chế biến những món ăn truyền thống khác của người Chu Ru.

Theo nghệ nhân Touneh Ma Bio chia sẻ: “Những giá trị văn hóa truyền thống của người Chu Ru là máu thịt, là lẽ sống, thiếu vắng đi thì không sống nổi. Tôi thấy lo lắng vì các bạn trẻ không muốn nghe những bài dân ca, nhạc cụ truyền thống, không muốn múa và nhún nhảy theo vũ điệu ông bà xưa để lại. Vì thế, tôi phải ghi nhớ để không quên và truyền dạy cho các bạn trẻ”.

Nguồn năng lượng dồi dào

Không chỉ đam mê và có năng khiếu về nhảy múa, hát ca và diễn tấu các nhạc cụ dân tộc của người Chu Ru, nghệ nhân Touneh Ma Bio còn là người có năng lượng vô cùng dồi dào, không mệt mỏi, không ngại khó khăn và kiên trì để truyền cảm hứng cũng như tình yêu của mình cho những người xung quanh và cho thế hệ trẻ.

Đến với Diom A hôm nay, bên cạnh những đổi thay với sự khởi sắc trong đời sống kinh tế của người Chu Ru, những giá trị văn hóa quý báu của người Chu Ru cũng được hồi sinh. Sự hồi sinh này của những giá trị văn hóa tưởng đã mai một, có vai trò to lớn của nghệ nhân Touneh Ma Bio.

Ban đầu chỉ là tình yêu tự nhiên, đầy cảm tính dành cho những giá trị văn hóa truyền thống, dân gian của người Chu Ru, Touneh Ma Bio dần nhận thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân trong giữ gìn, lưu truyền vốn quý này.

Bắt đầu từ sự “chảy máu cồng chiêng” vào những năm kinh tế khó khăn của Diom A nói riêng, các buôn làng Tây Nguyên nói chung cách nay chừng 40 năm. Nghệ nhân Touneh Ma Bio chia sẻ: “Những bộ chiêng cổ, chiêng quý ở Lạc Xuân lần lượt ra đi theo chân giới săn đồ cổ. Tôi xót xa quá, đến từng nhà khuyên can để giữ cồng chiêng. Có gia đình quá nghèo túng buộc phải bán chiêng, tôi phải bán ruộng để mua, quyết giữ cho được chiêng quý của người Chu Ru”. Để mua lại bộ chiêng cổ, bà phải bán hàng tấn thóc để mua lại. Vì vậy, từ ruộng vườn mênh mông của gia đình, bà đã bán dần để có một gia tài vô giá là 3 bộ chiêng cổ của người Chu Ru, 2 bộ chiêng bằng (mỗi bộ 6 chiếc), 3 cái trống da nai…

Bà đã mở lớp dạy múa, đánh cồng chiêng cho trẻ em trong làng ngay tại nhà mình khi nhận thấy âm thanh cồng chiêng và vũ điệu Tamya - Ariya dần mai một. Bà đến từng nhà vận động bọn trẻ học. Ban đầu lớp học chỉ khoảng 10 em, nhờ sự hỗ trợ của Ngành văn hóa địa phương đầu tư mua sắm trang phục, nhạc cụ… lớp học của bà dần tăng và đến nay đã có hơn 80 em theo học. Bên cạnh đó, bà Touneh Ma Bio còn hỗ trợ chi phí cho đội cồng chiêng khoảng 15 người để đi biểu diễn các nơi.

Đặc biệt, nghệ nhân Touneh Ma Bio còn là người làm kinh tế giỏi. Năm 2015 bà là 1 trong 86 gương điển hình phụ nữ dân tộc thiểu số làm kinh tế giỏi tỉnh Lâm Đồng. Nhờ đó, bà có điều kiện giúp đỡ bà con cũng như hỗ trợ các hoạt động bảo tồn, gìn giữ các gái trị văn hóa của người Chu Ru.

Với vai trò và những đóng góp của mình trong bảo tồn, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của người Chu Ru, bà Touneh Ma Bio đã được Nhà nước phong tặng nghệ nhân ưu tú năm 2019.

Hoài Thu

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Di sản văn hóa đại đoàn kết/ "Ngôi nhà chung" tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường khối Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam - Một thiết chế văn hóa lớn tại thủ đô Hà Nội/ Mùa về qua những sắc hoa tại "Ngôi nha chung".
Tiếp bước niềm tin và sức mạnh Cách mạng tháng Tám/ Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về " Không có gì quý hơn độc lập tự do" với thời kỳ hội nhập quốc tế/ Những vấn đề về văn hóa và phát triển theo Di chúc Bác Hồ
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La/Giải mã ché thiêng của người Ê Đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site