13:43 | 26/06/2013

Gia đình và việc gìn giữ, giáo dục các giá trị truyền thống

(LV) - Gần đây, xu hướng gìn giữ và bảo vệ bản sắc văn hoá trở lại với cội nguồn dân tộc đã thực sự được bắt đầu từ truyền thống của các gia đình, dòng họ. Vai trò của gia đình đã được quan tâm nhiều hơn.

Văn hóa gia đình - di sản quý báu của dân tộc

Thực tế công cuộc xây dựng và phát triển đất nước mấy chục năm qua cho thấy, nhiều vấn đề bức xúc của xã hội đã nảy sinh và không kiểm soát nổi là do hệ quả của sự quên lãng hoặc từ bỏ nhiều giá trị truyền thống trong gia đình.

Trong nhiều trường hợp, với lý do cha mẹ dành nhiều thời gian tham gia công tác xã hội, nên hướng việc chăm sóc giáo dục trẻ em cho tập thể và xã hội. Bắt đầu cuộc đời từ nhà trẻ, mẫu giáo và sau này là các trường lớp khác, trẻ em ít có điều kiện gần gũi với gia đình. Sự thiếu hụt trong nội dung, chức năng giáo dục của gia đình đã để lại hệ quả có tính xã hội sâu sắc, khiến cho không ít người đã không được xây dựng một cách toàn diện về mặt nhân cách, dễ dàng gục ngã trước sự cám dỗ của đồng tiền và những giá trị sống tầm thường khác.

Gia đình thiếu ổn định và ít được quan tâm đã khiến cho hiện tượng trẻ em lang thang cơ nhỡ, vi phạm pháp luật, bị bóc lột về thể xác và xúc phạm về nhân phẩm xuất hiện ngày càng nhiều và trở thành nỗi đau chung của toàn xã hội.

Việc phát huy tính ưu việt của tinh hoa văn hoá dân tộc, xây dựng gia đình văn hoá, hạnh phúc trên cơ sở gìn giữ, tiếp thu các giá trị văn hoá trong gia đình Việt Nam truyền thống đã được đặt ra như một thách thức.

Gần đây dựa trên những hướng tiếp cận mới mẻ về phát triển, trong đó có nhấn mạnh tới những nhân tố được gọi là phi kinh tế, rất nhiều các nhà khoa học, xã hội hàng đầu thế giới đã nói tới việc phải gìn giữ bản sắc riêng biệt độc đáo của mỗi dân tộc, trong đó đề cao việc gìn giữ, phát huy bản sắc, tính bền vững của văn hoá gia đình.

Nguyên thủ tướng Singapore, Goh Chok Tong đã khẳng định rằng: “Chúng ta đã từng có một hệ thống chặt chẽ các giá trị truyền thống làm cho gia đình của chúng ta trở nên vững mạnh. Những giá trị đã được thử thách này, đã giữ cho chúng ta đoàn kết với nhau và thúc đẩy chúng ta đi về phía trước. Chúng ta phải gìn giữ những giá trị đó như những giá trị cơ bản của xã hội chúng ta thế kỷ tới”.

Lịch sử dân tộc ta đã chứng minh rõ ràng vai trò to lớn của gia đình trong công cuộc xây dựng, đấu tranh gìn giữ nền độc lập tự chủ, đặc biệt là trong việc kiến tạo, xây đắp nền văn hoá đặc sắc của dân tộc.

Giáo dục các giá trị truyền thống trong gia đình

Thực tế cho thấy, các giá trị văn hoá của dân tộc được lưu giữ trong gia đình thường bền chặt hơn ở ngoài xã hội vốn sôi động. Trong nhiều trường hợp, có nhiều giá trị truyền thống có thể đã bị xã hội từ chối không chấp nhận trong xã hội nhưng vẫn được trân trọng gìn giữ trong nhiều gia đình.

Gia đình còn là môi trường giáo dục đầu tiên của con người, giúp con người ngay từ khi còn thơ đã tiếp nhận được những chuẩn mực đúng đắn để hội nhập xã hội. “Phúc đức tại mẫu”, “Cha mẹ hiền lành để phúc cho con” chính là những lời nhắc nhở về ảnh hưởng của giáo dục trong gia đình đối với sự hình thành nhân cách con cái, đặc biệt là giáo dục thông qua truyền thống của gia đình.

Lịch sử đã chứng minh, truyền thống gia đình, dòng họ đã là cái nôi đào tạo cho dân tộc rất nhiều nhân tài, là kênh quan trọng nhất để gìn giữ những giá trị tốt đẹp như tinh thần hiếu học, chăm học, yêu nước thương nòi của con người Việt Nam.

Vào thế kỷ XV gia đình họ Nguyễn ở xứ Kim Đôi (nay là xã Kim Chân, Quế Võ, Bắc Ninh) có năm anh em đã đỗ tiến sĩ trong bốn khoa liền. Sáu người con của năm anh em lại đỗ tiến sĩ, thế là trong vòng 30 năm từ 1466 - 1496 cả hai thế hệ có cả thảy 11 người đỗ đại khoa. Thế kỷ XVI, XVII, XVIII họ Dương mở đầu là Dương Phúc Tư đỗ trạng nguyên năm 1547 quê ở Lạc Đạo (nay thuộc Mỹ Văn, Hưng Yên) đã có gần hai chục người đỗ tiến sĩ. Gia đình họ Vũ ở Mộ Trạch huyện Đường An (nay thuộc Cẩm Bình, Hải Dương) có tới hàng trăm người đỗ tiến sĩ, làm nên câu ca dao nổi tiếng về một dòng họ: “thập bát quận công tam tể tướng, bách dư tiến sĩ...”

Những gia đình văn hóa truyền thống này thường nêu cao nếp sống của người trí thức, có lòng yêu nước căm ghét gian tà, trọng đạo học, trọng nhân cách mà coi thường sự xu nịnh, không ham giàu sang phú quý. Việc giáo dục truyền thống trong các gia đình này luôn được quan tâm, vì thế những giá trị cao đẹp của ông cha đã được gìn giữ và truyền dạy cho các thế hệ con cháu. Những gia đình có truyền thống tốt đẹp đó không những có ảnh hưởng sâu rộng đến họ hàng làng mạc mà có khi còn cả vùng lân cận.

Để giáo dục các giá trị truyền thống trong gia đình, gìn giữ nề nếp gia phong, gia đình Việt Nam xưa còn có gia lễ, gia phong, gia huấn. Gần đây, nội dung, hình thức giáo dục gia đình có phần nào bị xem nhẹ, chẳng còn mấy ai đề cập đến vấn đề gia phong trong xã hội mới. Điều đó đã gây ra những hậu quả không tốt về mặt xã hội. Gia đình mất dần kỷ cương lề lối, con cái coi thường cha mẹ, vợ chồng xung khắc, anh em tranh giành của cải tài sản, đánh đập lẫn nhau. Việc không có kỷ cương trong gia đình dẫn đến coi thường luật pháp ngoài xã hội, một số thanh niên hư hỏng, sa đọa, phạm pháp đã là nạn nhân của sự thiếu giáo dục trong gia đình.

Thực tế đó cho thấy, các giá trị văn hoá truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng nền văn hoá mới tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Việc nghiên cứu những giá trị của văn hóa gia đình truyền thống, những nhân lõi hợp lý của gia phong, gia giáo, gia lễ truyền thống trong xây dựng nội dung giáo dục gia đình mới là việc làm hết sức có ý nghĩa thực tiễn. Chúng ta đã có gia đình văn hoá mới, thì không lẽ không xây dựng được những chuẩn mực mới dựa trên nền tảng của những giá trị gia đình truyền thống phù hợp để hướng tới xã hội hiện đại.

GS - TS.Đặng Cảnh Khanh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site