09:57 | 27/09/2018

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội

(LV) - Với một cảm quan văn hóa trên bình diện rộng, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Trong công cuộc kiến thiết nước nhà có bốn vấn đề chú ý đến; cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội”. Tuy nhiên, có một thời gian dài chúng ta đã xem nhẹ vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của xã hội. Vì thế, việc nghiên cứu, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của xã hội trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

>>> Chủ tịch Hồ Chí Minh với Nhà nước của dân, do dân, vì dân

“Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”

Chủ tịch Hồ Chí Minh được loài người tiến bộ suy tôn là một nhà văn hoá lớn bởi những thành tựu xuất sắc của Người trong lĩnh vực hoạt động và sáng tạo văn hoá và giáo dục. Với quan niệm “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, sự dốt nát cũng là kẻ địch phải chống. Người chủ trương phải phát triển nền giáo dục thì mới xây dựng được chủ nghĩa xã hội, mới tiến kịp được sự phát triển chung của nhân loại. Nhiệm vụ của người cán bộ văn hóa là phải dùng văn hóa để tuyên truyền cho việc cần kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức đề cao sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, nhân tố con người và vai trò của văn hóa, Người khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải có con người xã hội chủ nghĩa và có tư tưởng xã hội chủ nghĩa”. Coi trọng xây dựng nền văn hóa mới, con người mới, coi những phẩm chất cơ bản của văn hóa và đạo đức là nền tảng của đời sống xã hội mới. Người chỉ rõ: “Cần, Kiệm, Liêm, Chính là nền tảng của Đời sống mới, nền tảng của Thi đua ái quốc”; “Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”. Phải làm cho văn hóa thấm sâu trong tâm lý quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ; gây dựng được tâm lý quốc dân lấy tự do độc lập làm gốc. Đồng thời, văn hóa phải làm cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích riêng mình. Văn hóa với tư cách là sức mạnh mềm, sức mạnh nội sinh, nền tảng tinh thần của một dân tộc, đóng vai trò to lớn thúc đẩy sự phát triển của cả dân tộc nói chung và của nền kinh tế nói riêng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lớp bổ túc văn hóa của bà con lao động khu Lương Yên, Hà Nội, ngày 27/3/1956Ảnh: Tư liệu
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lớp bổ túc văn hóa của bà con lao động khu Lương Yên, Hà Nội, ngày 27/3/1956 (Ảnh: Tư liệu).

Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của xã hội còn được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định ở sự tiến bộ xã hội khi chú trọng những yếu tố về xóa đói, giảm nghèo, khuyến khích làm giàu hợp pháp, phổ cập giáo dục tiểu học, nam nữ bình đẳng và nâng cao vị thế cho phụ nữ, vấn đề chăm sóc sức khỏe, bảo đảm bền vững về môi trường… Người đã lấy sự phát triển xã hội mang tính hài hòa, toàn diện với tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội cùng văn hóa hướng đến vì hạnh phúc con người, nhằm mục tiêu vì con người.Cho nên, văn hóa chính là mục tiêu của mọi sự phát triển xã hội.

Theo Hồ Chí Minh, văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc chính là nền tảng, là cơ sở, là cái gốc để dựa vào đó, chúng ta tiếp tục phát triển nền văn hóa hiện đại, lấy đó là điều kiện, cơ sở để tiếp thu văn hoá nhân loại trong quá trình hội nhập và phát triển, tạo điều kiện mở đường cho sự phát triển kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng của đất nước.

Sự vận dụng của Đảng trong công cuộc đổi mới đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 5 khóa VIII, Đảng ta khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, vừa là động lực vừa là mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội”. Toàn bộ tinh thần của Nghị quyết đã làm sáng lên bức tranh của nền văn hoá đất nước trong tương lai. Đó là nền văn hoá với vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, gắn với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, gắn với những vấn đề nảy sinh trong xu thế toàn cầu hoá và nền kinh tế thị trường.

Đến Đại hội IX (năm 2001), Đảng tiếp tục khẳng định và làm rõ vị trí của văn hoá trong đời sống dân tộc, trong cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng và vai trò to lớn của văn hóa đối với quá trình đổi mới đất nước, Kết luận của Hội nghị Trung ương 10 khóa IX về công tác văn hóa (năm 2003) đã nhấn mạnh sự đồng bộ của một kết cấu chặt chẽ, trong đó xây dựng kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt và xây dựng văn hóa làm nền tảng tinh thần của xã hội, tạo thế “chân vạc” vững chắc cho quá trình phát triển bền vững đất nước.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, khi một lần nữa khẳng định chủ trương phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội, Đảng ta đã nhấn mạnh: "Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội".

Tổng kết Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII về văn hóa, với tinh thần xuyên suốt trong thời kỳ đổi mới đất nước, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội, Hội nghị Trung ương 9, khóa XI ban hành Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014 về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”, theo đó, Đảng đã có sự mở rộng, gắn kết giữa xây dựng văn hóa với xây dựng con người và chỉ rõ: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Kế thừa những nội dung cốt lõi nhất trong quan điểm về văn hóa của Đảng đã được khẳng định trong các văn kiện, nghị quyết trước đó, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội. Trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng, một mặt Đảng ta khẳng định những quan điểm vừa cơ bản, vừa cấp bách để tiếp tục quá trình xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam; đồng thời, có bước phát triển mới về mặt lý luận về quá trình xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong giai đoạn “đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” .

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Bởi, thế giới ngày nay, sau sự sụp đổ của nhiều mô hình quản lý kinh tế với những cuộc khủng hoảng mang tính toàn cầu, với hàng loạt sự trả giá nặng nề do phát triển kinh tế không được đặt trong mối quan hệ gắn bó với phát triển văn hóa, vì con người, tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sốngđã đặt ra cho nhân loại một phương hướng phát triển mới: Phát triển bền vững. Trong đó, sự hài hòa, tiến bộ xã hội được chú trọngvà văn hóa chính là yếu tố vô cùng quan trọng để đảm bảo thực hiện thành côngsự phát triển bền vững đó.

Ths. Đào Văn Nam

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Dấu ấn 10 năm thực hiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Chiến thắng 30/4 - Bản hùng ca của dân tộc Việt Nam/ Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam tại " Ngôi nhà chung"/ Làng Việt 9 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc
Cơ hội đột phát trong hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam/Bỏ đốt vàng mã, khơi dậy giá trị văn hóa tốt đẹp/Người giữ hồn nhạc cụ tre truyền thống Ê đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site