10:47 | 17/04/2012
Làng Việt, cội nguồn và bản sắc

(LV) - Từ trong xa mờ của quá khứ, những ngôi làng phương Nam đất Việt đã được hình thành và ngày càng khẳng định đó chính là chiếc nôi nguồn cội của văn hóa và văn minh xứ sở.

Ngay từ thời hậu kỳ đồ đá cách đây khoảng một vạn năm, văn hóa Hòa Bình - Bắc Sơn đã quần tụ sự cư trú của người xưa theo những vùng có các nhóm mái đá hang động. Phải chăng ngọn lửa vòm hang đã cố kết những bầy người gắn bó nhiều bầy người cận huyết và tương đồng để cháy lên khát vọng mở đất dựng làng ở thời đại đồ đồng này.
Công cuộc mở đất lập làng gắn bó với công cuộc mở cõi dựng nước. Văn minh nương rẫy đã sản sinh ra văn hóa lúa nước. Ta có cảm nhận văn hóa nguồn cội theo một sợi dây xuyên suốt từ Bắc vô Nam đó là Đông Sơn - Sa Huỳnh - Lung Leng - Oóc eo nhưng lại có sự hòa nhập giữa biển và núi giữa châu thổ và thung lũng.
Làng Việt có nhiều tên gọi khác nhau về vỏ âm thanh nhưng lại tương đồng, đồng nhất về bản chất cư trú quần cư quần tụ và hội tụ văn hóa tín ngưỡng tâm linh. Miền núi phía Bắc gọi làng là mường, bản. Trường Sơn Tây Nguyên gọi làng là buôn, bon, sóc, plây… Nam Bộ gọi làng là phum sóc, khóm, ấp… Sự khác biệt về cách gọi tên nhưng tất cả đều gói gọn mối giao hòa cộng đồng, dòng họ, đồng tộc, đồng hương. Làng Việt bao giờ cũng hàm chứa sự thiêng liêng về nguồn cội và nuôi dưỡng bản sắc văn hóa.
Tìm trong kho tàng truyền thuyết và cổ tích các dân tộc Việt Nam, càng thấy rõ khát vọng của cha ông về làng nước. Chuyện Sơn Tinh - Thủy Tinh kể về khát vọng bảo vệ ngôi làng vùng núi chống thiên tai giặc giã. Thách cưới voi, ngựa, gà đó là những con vật chiến trận và cầu canh chống chọi bằng mưu lược. Chuyện Thánh Gióng kể về vị thánh được nằm nôi ăn cơm nong, cà vại quê mùa dân giã, làng xã mà có biến lại trở thành thánh. Chuyện Mai An Tiêm với đảo dưa hấu nói về khát vọng mở những làng trái ngọt nơi biển đảo hoang xa. Chuyện Tấm Cám, Thạnh Sanh đều kể về những ngôi làng miền châu thổ ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam để nói về lòng người trong mối giao hòa gia đình, cộng đồng, làng nước. Sự tích quả bầu mẹ phương Bắc, mái nhà chung Tây Nguyên đều hàm chứa những mong ước về ngôi làng của các cộng đồng dân tộc hình thành qua sự sinh sôi, nảy nở như quy luật của trời đất.
Văn hóa làng chính là bản sắc thuần Việt được kết tinh từ thủa hồng hoang, được nuôi dưỡng gìn giữ trong muôn vàn thăng trầm biến cố của lịch sử, được tích tụ rèn rũa trong lao động và sáng tạo kỳ diệu của bao thế hệ mà nên. Phẩm cách tâm hồn, tài năng, trí tuệ và bản lĩnh con người Việt Nam đều sinh ra từ làng, lớn lên từ làng chịu nhiều sự chi phối và tác động sâu sắc từ làng quê, từ cộng đồng xã hội, từ môi trường nơi mình sinh ra và nơi mình cư trú.

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4 chính là dịp để cho muôn người tìm hiểu, suy ngẫm về cội nguồn và bản sắc, nguy cơ và thách thức trước những xu thế bất lợi cho việc bảo tồn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là hiện tượng để cho xu thế toàn cầu hóa xô bổ lấn lướt lối sống đô thị hóa lệch lạc đưa văn minh công nghiệp thái quá phá vỡ môi trường cảnh quan sinh thái văn hóa làng. Ngăn chặn tiêu cực đó chính là trách nhiệm của mỗi con người đối với dân tộc, đối với cộng đồng, đối với quá khứ và tương lai gia đình làng xóm của chính mình, để tôn vinh văn hóa dân tộc.
Một Làng Việt hiện đại, văn minh, tiến bộ nhưng không đánh mất bản sắc văn hóa, vẫn giữ gìn được cốt cách và những nét đẹp văn hóa truyền thống truyền đời từ nhiều thế hệ để lại. Nơi ấy không bao giờ mất đi chất hương đồng gió nội, bầu bí thương nhau, đói cho sạch, rách cho thơm, nghĩa tình trọn vẹn, yêu nước thương nòi… Đó chính là những thông điệp mang đến cho mỗi người mỗi cộng đồng làng thôn ấp bản, buôn sóc trong dịp Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4 hàng năm.
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã phục dựng 54 ngôi làng của cộng đồng 54 dân tộc anh em sống trên đất nước ta. Đây chính là nơi khởi nguồn để hội tụ văn hóa và tôn vinh các dân tộc cả nước. Cũng từ biểu tượng này mà thể theo nguyện vọng của cộng đồng các dân tộc anh em trên đất nước ta, Thủ tướng Chính phủ đã lấy ngày 19/4 là Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4 và Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam mãi là điểm hội tụ và tỏa sáng văn hóa, văn minh và tình đoàn kết của cộng đồng 54 dân tộc anh em trên đất nước ta. Hãy hướng về ngày này và địa chỉ này để góp phần tôn vinh văn hóa Làng Việt, văn hóa Việt yêu quý đặc sắc, phong phú, đa dạng của chúng ta.
Nhà văn Ngô Quang Hưng
Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site