15:39 | 20/02/2017

“Báu vật nhân văn sống” của chiêng Mường

(LV) - Ở tuổi “xưa nay hiếm”, nghệ nhân Nguyễn Văn Thực (sinh năm 1937, người dân tộc Mường, Hòa Bình) vẫn không ngừng theo đuổi niềm đam mê dành cho chiêng và các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

>>> Người sưu tầm vải Chăm cổ 

Hồi sinh cồng chiêng Mường

Từ khi còn là 1 đứa trẻ, nghệ nhân Nguyễn Văn Thực đã say mê tiếng chiêng trong những ngày hội của bà con quê mình. Ông kể: “Nhà tôi gần bến Bờ, 12 tuổi, tôi thường theo cô ruột Nguyễn Thị Tợng đi biểu diễn văn nghệ đón quan lại, vua chúa từ đất Kinh Kỳ qua đây. Tôi mê chiêng lắm, 17 tuổi tôi đã đi biểu diễn những bản chiêng cổ khắp đất Mường, từ Mường Bi, Mường Vang đến Mường Thàng và Mường Động là 4 xứ Mường lớn, nổi tiếng ở tỉnh Hòa Bình trước đây”.

Ông cũng chính là người từ những năm 90 của thế kỷ trước, đi khắp 4 xứ Mường Hòa Bình và sang cả Sơn La, Thanh Hóa để mua lại bằng được những chiếc chiêng quý. Lúc đó, gia đình ông cũng không dư dả, phải bán hết cả trâu, bò, gà, lợn... để mua lại những chiếc chiêng này. Đến nay, ông đã có trong tay 2 bộ chiêng quý và không phải để trưng hay kinh doanh như những nhà sưu tầm khác, mà ông muốn giữ lại “hồn cốt của người Mường”.

Tiếng chiêng Mường vang lên tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Tiếng chiêng Mường vang lên tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Ảnh: Thanh Hà

Không chỉ sưu tầm chiêng, ông còn là hạt nhân tích cực gìn giữ những bài chiêng cổ và giữ cho tiếng chiêng được ngân mãi trong các Mường ở Hòa Bình. Có lẽ cho đến nay, ít ai còn có thể đánh được 9 bài chiêng cổ (pắc pôông pắc hoa, đi đường, bến rậm sông bờ, chầm khầm, pôông trẳng, pôông vèng, pôông hai, pôông ba, đùm đim rước đuốc) như ông.

Đặc biệt, ông là người hiếm hoi có khả năng “dạy” chiêng - dùng tay xoa vào chiêng để tạo nên âm thanh vang dậy của chiêng và giữ phách cho giàn chiêng, tạo nên cái “hồn” trong tiếng chiêng. Vì vậy, trong Lễ hội văn hóa cồng chiêng tỉnh Hòa Bình lần thứ I diễn ra năm 2011, ông chính là người dẫn phách, giữ nhịp cho dàn đồng tấu cồng chiêng khổng lồ 1.400 chiếc.

Truyền nhân cho sự trường tồn của chiêng Mường

Chiêng là loại nhạc cụ với phương thức diễn tấu đặc sắc, không thể thiếu trong cuộc đời mỗi người và cả cộng đồng dân tộc Mường. Giá trị của chiêng, âm nhạc chiêng còn là huyết thống của từng gia đình và cả cộng Mường. Vì vậy, khi tiếng chiêng Mường thưa vắng, ông đã mạnh dạn đánh chiêng trong đám cưới con gái năm 1994. Cũng bắt đầu từ đây, tiếng chiêng đã trở lại từ những đám cưới của các gia đình người Mường ở Hòa Bình.

Ngay trong gia đình, ông là người đã nhen lên ngọn lửa đam mê chiêng cũng như những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Mường trong người bạn đời, các con cháu mình. Bà Đinh Thị Thiện, vợ ông từ chỗ phản đối đã ủng hộ và đam mê theo chồng.

Từ năm 1958, ông là “linh hồn” của đội văn nghệ “Hương rừng Tây Bắc” khi dẫn dắt, truyền dạy và là người truyền “lửa” cho các thành viên. Hiện nay, đội văn nghệ có 24 thành viên, trong đó gần 1 nửa là con, cháu trong gia đình ông. Các chị: Nguyễn Thị Bịnh, Bùi Thị Hạnh, Nguyễn Thị Viền là những nghệ nhân đánh chiêng giỏi. Đội văn nghệ là hạt nhân tích cực gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của người Mường, nhất là diễn tấu chiêng. Không chỉ biểu diễn trong các dịp lễ hội của quê nhà, ông còn đưa đội văn nghệ biểu diễn khắp các tỉnh thành, từ Hà Nội, Nam Định, Thái Nguyên đến Hải Phòng, giành được nhiều huy chương vàng trong những chương trình biểu diễn cồng chiêng.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Thực tặng chiêng quý cho nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trong “Ngày hội sắc xuân trên mọi
            miền Tổ quốc” tổ chức tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (18/2/2016)
Nghệ nhân Nguyễn Văn Thực tặng chiêng quý cho nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trong “Ngày hội sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” tổ chức tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (18/2/2016).

Để có người kế tục, phát huy vốn văn hóa quý giá này, ông trực tiếp truyền dạy cho những người yêu thích chiêng và nhất là các cháu nhỏ.

Ông và đội văn nghệ “Hương rừng Tây Bắc” đã tham gia nhiều hoạt động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam như: “Ngày hội sắc Xuân trên mọi miền Tổ quốc”; “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” và Tuần “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản văn hóa Việt Nam”. Ông tự hào chia sẻ: “Đây là dịp để khoe tiếng chiêng Mường cho bạn bè các dân tộc Việt Nam đến với “Làng”. Chỉ có đến với “Làng”, cộng đồng các dân tộc anh em trên mọi miền Tổ quốc mới có dịp hội tụ, gặp gỡ, cùng tìm hiểu và giao lưu văn hóa lẫn nhau. Thế hệ trẻ có 1 địa chỉ để tìm hiểu các nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc hội tụ về đây”.

Tiếng chiêng điêu luyện của ông cũng như tiếng sáo Ôi vẫn vang lên mỗi ngày. Không có ông, có lẽ, vốn quý của người Mường Hòa Bình là chiêng Mường cùng với những bản chiêng này đã dần mai một.

Thu Loan

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site