14:18 | 30/07/2012

Quá trình bảo tồn, khai thác giá trị Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm

(LV) - Chùa Vĩnh Nghiêm, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ra quyết định xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia theo Quyết định số 29/QĐ- BVH ngày 13/1/1964. Do đó toàn bộ ngôi chùa này với các tài sản ở chùa đã được các cấp, các ngành quan tâm bảo vệ giữ gìn, trong đó có kho Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm.

Từ bảo quản theo cách truyền thống

Mộc bản được kiểm kê và bảo quản cẩn thận tại chùa Vĩnh Nghiêm
Mộc bản được kiểm kê và bảo quản cẩn thận tại chùa Vĩnh Nghiêm.
Thời kỳ còn thuộc tỉnh Hà Bắc (trước năm 1997) kho Mộc bản đã được Hòa thượng Thích Thanh Duyệt là người trụ trì ở đây quan tâm bảo quản theo lối cổ truyền. Khi hòa thượng 106 tuổi qui tịch thì Thượng tọa Thích Thiện Văn tiếp tục giữ gìn bảo quản. Kế theo, Đại Đức Thích Thanh Vịnh là đệ tử của thượng tọa Thích Thiện Văn trực tiếp trụ trì và trông nom gìn giữ cũng theo lối truyền thống.

Cách bảo quản, gìn giữ kho mộc bản này theo cách truyền thống như sau: Các cụ tổ chùa cho đóng 7 cái kệ tựa như một ngôi nhà bằng gỗ nhưng quy mô nhỏ. Mỗi kệ đều có cột, có mái, có phân tầng, xung quanh làm chấn song vuông bản rộng bằng gỗ lim dày dặn, chắc chắn. Kệ có cửa, có khóa có thể mở ra được và tháo ra được nhưng phải biết cách. Sau khi xếp ván in lên kệ theo từng bộ sách một thì đóng cửa khóa lại. Mỗi kệ có từ 4 chân đến 6 chân, 8 chân cột tùy theo kệ to hay kệ nhỏ. Các chân này được kê đặt lên một cối đá giữa có trụ nổi cao. Sau đó người ta đổ dầu thực vật vào cối để chống mối, kiến… kệ này nhà chùa gọi là các tạng kinh. Các tạng ấy lại được đặt ở trong tam bảo, ngói dày có chỗ tới 30, 40cm rất mát mẻ đảm bảo nhiệt độ tốt cho việc bảo quản.

Từ khi khắc ván tới nay, các ván in kinh sách được các sư tổ cho in thành sách phát cho các chùa tu tập. Do việc in sách bằng mực tàu nên ván in được bao bọc một lớp keo mực bảo vệ vẫn bằng gỗ tốt. Vì trong mực in ấy có trộn nấu với keo da trâu. Loại keo này mùi rất khó chịu, lại có dầu nên mối mọt khó lòng mà gặm nhấm được. Hơn nữa vì ván in kinh sách lại là ván làm bằng gỗ thị. Loại gỗ này ít cong vênh, không mối mọt, chịu nước, chịu ẩm đó là một ưu thế cho việc bảo quản ván.

Mặt khác để chống cong vênh, người xưa đã cho xẻ một đường dọc theo hai đầu ván, bằng ½ que đóm hút thuốc lào rồi găm cật tre già vào đó. Biện pháp chống cong vênh này rất hữu hiệu.

Chủ tịch Ủy ban UNESCO thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương trao bằng công nhận Di sản tư liệu ký ức thế giới
            cho nước Việt Nam
Chủ tịch Ủy ban UNESCO thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương trao bằng công nhận Di sản tư liệu ký ức thế giới cho nước Việt Nam. Ảnh: Văn Phong

… Đến khai thác, phát huy giá trị mộc bản

Kể từ năm 1994 tới 1997 kho ván này được in hai lần. Lần một do Hòa Thượng Thích Thanh Từ là người thuộc dòng Trúc Lâm Yên Tử trụ trì ở một ngôi chùa ở miền Nam Việt Nam ra in, rồi đem bản in về trong đó dịch và giảng giải phát triển Thiền Phái Trúc Lâm. Lần 2, Bảo tàng Hà Bắc cử đồng chí Nguyễn Văn Phong cùng đoàn sinh viên của khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội về in. Như thế kho ván này tới 1997 lại được bảo quản một lần nữa.

Từ 1997 đến 2000, Bảo tàng Bắc Giang cử cán bộ về kiểm kê lại đầu sách và lại cho in. Sau lần in này, Bảo tàng Bắc Giang cho biên soạn cuốn “Chốn tổ Vĩnh Nghiêm” đưa phần nội dung tác phẩm Yên Tử nhật trình vào cuốn sách này để quảng bá cho thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Năm 2009, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang đã tiến hành in ra giấy dó rồi đóng quyển toàn bộ số lượng mộc bản lưu trữ tại chùa Vĩnh Nghiêm. Đồng thời kiểm kê, phân loại đầu sách, rồi phối hợp với viện nghiên cứu Hán Nôm lược thuật nội dung của các tác phẩm kinh, sách, luật giới trong kho mộc bản. Sau đó, được sự giúp đỡ của nhà sư Huệ Tâm, bộ sách “Yên Tử nhật trình” bằng chữ Nôm đã được đọc và cho in thành sách rất quý và rất đẹp để giới thiệu.

Sau một thời gian làm việc tích cực, đoàn kiểm kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang đã đưa ra một số liệu thống kê tổng hợp toàn bộ kho Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm là 3050 mộc bản thuộc các thể loại: Kinh, luật, luận, truyện ký, lục, sách thuốc… được san khắc nhiều đợt khác nhau vào các năm 1873, 1881, 1884, 1886, 1907, 1932, 1935.

… Và lập hồ sơ trình UNESCO

Trong quá trình tư liệu hóa kho mộc bản đó, xét thấy kho Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm có đủ yếu tố lịch sử, độc đáo và vẹn toàn để truyền tải tư tưởng của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử, Ủy ban UNESCO quốc gia tư vấn tỉnh Bắc Giang xin ý kiến Bộ Ngoại giao cho lập hồ sơ kho mộc bản này để trình Ủy ban UNESCO thế giới ghi danh Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm là Di Sản tư liệu trong Chương trình Ký ức thế giới.

Trong thời gian làm hồ sơ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang đã cho tổ chức 2 hội thảo khoa học liên quan đến Thiền Phái Trúc Lâm để làm rõ hơn giá trị mà nội dung kho mộc bản phản ánh.

Quá trình lập hồ sơ được tiến hành từ năm 2009 - 2010 và đã được Ủy ban UNESCO Quốc gia chấp nhận tại vòng một, qua vòng này Ủy ban UNESCO đề nghị bổ sung hồ sơ vào tháng 11 năm 2010 để tiếp tục trình Ủy ban UNESCO thế giới.

Ngày 18/7/2011, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang có Kế hoạch số 710/ KH- SVHTTDL về việc lập hồ sơ “Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm Bắc Giang”, tổ chức UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương công nhận là Di sản tư liệu ký ức thế giới khu vực Thái Bình Dương.

Các bước hoàn thiện hồ sơ được thực hiện từ tháng 9 năm 2011. Tới ngày 16/5/2012, Ủy ban UNESCO khu vực Châu Á Thái Bình Dương đã xem xét và chính thức công nhận kho Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm là Di sản tư liệu trong Chương trình Ký ức thế giới.

Đây là một vinh dự lớn không chỉ của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử, không chỉ của Bắc Giang mà còn vinh dự cho Việt Nam vì đã có thêm một di sản được vinh danh tầm cỡ quốc tế. Kết quả tốt đẹp này không chỉ do sự phấn đấu tích cực của Bắc Giang mà còn biết bao công sức của mọi người trong các bộ ngành liên quan.

Trần Văn Lạng (GĐ Bảo tàng tỉnh Bắc Giang)

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site