11:01 | 03/04/2013

Lễ hội Bảo Lộc Sơn

(LV) - Không quá đông đúc, náo nhiệt như các lễ hội Đình Vồng, Đình Hả trong vùng, nhưng lễ hội Bảo Lộc Sơn vẫn là một trong những lễ hội có nhiều dấu ấn sâu sắc với người dân Tân Yên, đặc biệt là vùng đất thuộc tổng Bảo Lộc Sơn xưa.

Ngày 16 tháng Giêng, người dân quanh vùng núi Dành lại tụ về Di tích lịch sử - văn hóa đình Um Ngò, xã Việt Lập, huyện Tân Yên (Bắc Giang) taham dự Lễ hội Bảo Lộc Sơn. Lễ hội Bảo Lộc Sơn tổ chức tại đình Um Ngò, nhưng nó lại không phải chỉ riêng của đình Um Ngò mà chi phối và tích tụ của 3 lễ hội lân cận nên đình Um Ngò còn gọi là đình Tư Giáp và Hội Bảo Lộc Sơn còn gọi là hội Tứ đình rước kiệu lên đền Hạ ở lưng chừng núi Dành - Đây là đặc biệt, riêng có trên miền quê Tân Yên. Đặc biệt hơn, khi Um Ngò mở hội, bên sườn phía Nam núi Dành, thì phía sườn núi đối diện xưa cũng thuộc tổng Bảo Lộc Sơn, dân 3 làng Hậu, Vũ Bến, Nguộn cũng khai hội, tổ chức rước kiệu lên đền Thượng trên đỉnh núi Dành, còn gọi là Hội 3 đình: Đình Vường, đình Dành và đình Giữa.

Ông Giáp Văn Giới, xã Việt Lập, nguyên Đại tá quân đội đã nghỉ hưu, ông đã dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu về lễ hội Bảo Lộc Sơn cho biết: Lễ hội Bảo Lộc Sơn là ngày hội tứ đình còn gọi là tứ giáp, đặc trưng của 3 họ: Thân, Giáp và Nguyễn (nay đều trong địa bàn xã Việt Lập) thờ 4 ông thần. Đình làng Núi còn gọi là làng Khoát thờ Lâm Giang đô thống thần rừng; Đình Nguyễn thờ Tống Man quí minh tức là thần sông; Đình Kim Tràng thờ Quí Minh thanh lãng - thần biển; Đình Um Ngò là ngôi đình chung, thờ Cao Sơn quí minh tức là thần núi cao và bên cạnh còn có bài vị của các vị kia.

Tịch truyền vào ngày đầu xuân, tuần tự các làng tổ chức hội: Làng Nguyễn mở hội vào ngày mùng 7 tháng Giêng; Làng Khoát mở hội vào ngày 12 tháng Giêng; Làng Kim Tràng mở hội vào ngày 14 tháng Giêng và sau đó các làng rước kiệu về đình Um Ngò. Khi đã hội đủ các cỗ kiệu, ngày 16 và 17 tháng Giêng các cụ mở hội đình Um Ngò, làm lễ tế thần sau đó cùng rước kiệu lên Đền Hậu, Đền Thượng làm lễ mở đầu cho một năm mới. Ngoài phần tế lễ và rước kiệu lên núi Dành, phần hội tại đây gồm những trò chơi như đu cây, chọi gà, đấu vật, thả diều và người dân vui chơi trong 2 ngày.

Đến với Lễ hội Bảo Lộc Sơn bây giờ, nhiều người không khỏi tò mò và thắc mắc: Một lễ hội hàng tổng, lớn như vậy nhưng di tích còn lại thì quá nhỏ, khó có thể tin được... Tất thảy thông tin về khu di tích này đều chứa đựng trong tấm bia đá Giáp tộc bia ký, rằng: Đình Um Ngò được hưng công vào năm 1775, qui mô cực kỳ bề thế, gồm 3 gian 2 chái, phía sau dựng một ngôi đền 3 gian, đều bằng gỗ lim, lợp ngói. Người có công nhiều nhất trong việc hưng công dựng đình là vợ chồng Thái Thụ Hầu Nguyễn Giáp Thái. Sau khi dựng đình xong, ông bà lại cho 4 lạng vàng, 50 lạng bạc, 350 quan tiền sử, 8 mẫu ruộng, 1 cái ao để dân xã dùng vào việc hương hỏa và sửa chữa đình, đền sau này. Đáng tiếc do đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn và để dân trả thuế vải trắng, năm Gia Long thứ 7 (1808) ngôi đình lớn bị đem đi phát mãi. Tương truyền ngôi đình này được bán về huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.

Xuân Quý Tỵ, thêm một mùa lễ hội nữa đối với Tân Yên. Với Bảo Lộc Sơn đây là kỳ lễ hội thứ 16 kể từ khi được phục dựng lại sau gần nửa thế kỷ bị mai một. Vẫn chưa xứng với tâm của một lễ hội hàng tổng xưa, nhưng Lễ hội Bảo Lộc Sơn bây giờ cũng đã thu hút được rất nhiều du khách thập phương về làm lễ, dự hội và thưởng lãm phong cảnh.

Theo ông Giáp Văn Hành – Chủ tịch UBND xã Việt Lập, huyện Tân Yên: Địa phương rất quan tâm chú ý tới việc khôi phục và phát triển Lễ hội Bảo Lộc Sơn, vì đây là vốn văn hóa truyền thống và là một trong những điểm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của nhân dân quanh vùng. Phòng VHTT huyện cũng đã có chương trình bảo tồn và phát triển Lễ hội Bảo Lộc Sơn. Không chỉ có vậy, Bảo Lộc Sơn cũng là 1 trong 2 điểm di tích còn lưu giữ được giống sâm nam quí hiếm và riêng có của Tân Yên: Sâm nam núi Dành hay còn gọi là sâm Bảo Lộc Sơn.

Trong cái nhìn tổng quan, trên địa bàn Tân Yên hàng năm có trên 200 lễ hội. Nhỏ thì tổ chức 1 ngày, lớn thì vài ba ngày. Nhưng, những lễ hội thực sự tiêu biểu, có sức hấp dẫn, tầm ảnh hưởng, đại diện cho vùng miền, suy tôn tri ân người có công, phò chính trừ tà và có tác dục giáo dục truyền thống phụng sự thì không nhiều. Lễ hội hàng tổng như Bảo Lộc Sơn lại càng hiếm.

Theo bản đồ địa giáo hành chính huyện Tân Yên, nếu lấy sông Nhâm Ngao – con sông cổ chia đôi huyện Tân Yên làm chỉ giới thì bờ Nam sông Nhâm Ngao tại tổng Vân Cầu, nay là xã Song Vân, huyện Tân Yên có lễ hội Đình Vồng, tiêu biểu với dòng học Dương hiển hách võ công. Bờ Bắc là lễ hội Bảo Lộc Sơn, tiêu biểu với dòng họ Giáp rạng danh với nhiều văn thần. Đây cũng là hai lễ hội hàng tổng khi xưa. Một Văn, một Võ, dường như đó không phải là sự ngẫu nhiên.

Bảo Lộc Sơn xưa nằm bên dòng sông Thương thơ mộng, là tổng thuộc huyện Yên Thế, phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Tại trung tâm của tổng Bảo Lộc Sơn có Di tích đình Um Ngò - một trong 2 lễ hội hàng tổng của huyện Yên Thế xưa, nay là huyện Tân Yên. Ngày nay, dấu ấn của một thời kỳ vàng son của Lễ hội Bảo Lộc Sơn vẫn còn chứa chất trong những dấu tích còn lại của khu di tích và ... trong lòng người Bảo Lộc Sơn.

Trong phần hậu cung còn lại của đình Um Ngò còn lưu lại bia đá: Giáp tộc bia ký. Bia được tạo dựng cách đây gần 300 năm, thuộc loại hình bia quí hiếm ở Bắc Giang. Cũng trong hậu cung còn có tấm biển khắc dòng đại tự: Mỹ tục khả phong – Phong cho làng có phong tục đẹp.

Châu Giang

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ngày Xuân đi hội/ Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam với các lễ hội mùa xuân
Nhớ Tết xưa/Tết đông của người Hà Nhì/ Bánh tẻ Phú Nhi rộn ràng đón Tết
Làng Việt còn mãi/ Kéo co ngồi - Di sản độc đáo giữa lòng Hà Nội
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site