13:13 | 19/10/2013

Lễ hoàn nguyện - Mỹ tục của người Lý Sơn

(LV) - Sau một chuyến đi biển, sau một mùa biển, một lần đi xa hoặc sau những năm tháng lặn lội làm ăn ở xứ người, khi trở về quê đảo, người Lý Sơn thường tiến hành nghi lễ hoàn nguyện.

Bốn bề biển cả vây quanh đã khiến cho tính cách người Lý Sơn mạnh mẽ, gan dạ nhưng cũng làm cho họ trở nên gần gũi, hoà đồng với thiên nhiên. Họ khao khát và vui mừng đón những ngày biển lặng, gió êm để ra khơi vào lộng. Họ nguyện cầu trời đất yên bình trong những ngày dài lênh đênh trên biển. Tục cầu an, hoàn nguyện vốn là một tín ngưỡng dân gian từ lâu đời của người Việt đã trở nên sâu đậm hơn trong đời sống người dân đất đảo.

Cầu an trước chuyến ra khơi
Cầu an trước chuyến ra khơi.

Tín ngưỡng độc đáo của dân đảo Lý Sơn

Trước mỗi chuyến đi xa, tha phương hành nghiệp, đặc biệt là trước mỗi chuyến ra khơi, người Lý Sơn thường tiến hành nghi lễ cầu an. Họ sắm sanh lễ vật đến Nghĩa tự (Âm linh tự) của làng để cầu xin thần linh và những vong hồn khuất mặt phù hộ độ trì cho họ được yên bình, hoàn thành sở nguyện. Người làng An Vĩnh (nay là xã An Vĩnh) thì đến Âm linh tự tọa lạc ở thôn Tây (Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia), người làng An Hải thì đến Nghĩa tự, nằm trong khuôn viên đình An Hải (Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia), nằm tại thôn Đông. Lễ vật chỉ là cành hoa, nải chuối, đĩa trầu cau, nậm rượu, bình trà, hương đèn và một ít vàng mã...

Một vị niên trưởng sẽ giúp tế chủ thực hành nghi lễ. Trong khói hương lãng đãng, mọi người gửi lời cầu nguyện đến trời phật, thần linh cùng những linh hồn lưu lạc đó đây cho họ sự bình an, vật thịnh nhân hoà, điều lành mang tới, điều dữ tống đi, làm ăn thành đạt, chuyến đi biển sắp đến đặng cá giàu tôm…

Thông thường, một cuộc lễ cầu an chỉ có từ 2 - 3 người: tín chủ, một vị cao niên (không nhất thiết phải là thầy cúng) là láng giềng hoặc bậc cha chú của tín chủ, một người phụ giúp bàn soạn lễ vật, thường là anh em, con cháu trong gia đình. Xuất phát vào đầu giờ Ngọ (gần tròn con bóng) từ nhà tín chủ 3 người đi thẳng đến Âm linh tự (Nghĩa tự). Vị niên trưởng đi trước, áo dài khăn đóng, tiếp đến là tín chủ, quần áo tinh tươm, sau cùng là người phụ giúp, đội mâm lễ trên đầu. Người đi đường nhìn thấy họ thì lùi lại đứng bên vệ đường cúi chào, họ chào đáp lễ nhưng không dừng lại mà vẫn rảo bước khoan thai, vẻ mặt thành kính. Cuộc lễ tại Nghĩa tự kéo dài chửng nửa giờ và kết thúc khi những lá vàng mã được hoá trên một chiếc thau đồng, ngọn lửa cháy sáng trong màu nắng. Lễ cầu an thường chỉ tổ chức đơn giản, mà một trong những lý do là người miền biển cần phải nhanh chóng ra khơi khi trời đã yên, biển đã lặng.

Đi thưa thì phải về trình

Sau một chuyến đi biển, sau một mùa biển, một lần đi xa hoặc sau những năm tháng lặn lội làm ăn ở xứ người, khi trở về quê đảo, người Lý Sơn sẽ tiến hành nghi lễ hoàn nguyện. Hoàn - có nghĩa hoàn toàn, xong, trọn vẹn, đầy đủ. Nguyện - là cầu, xin, mong mỏi. Hoàn nguyện là làm xong hoàn toàn, trọn vẹn; mọi việc đã hoàn tất những khâu cuối cùng.

Vũng neo thuyền Lý Sơn
Vũng neo thuyền Lý Sơn.

Khác với lễ cầu an, lễ hoàn nguyện dù không nhất thiết phải rườm rà lễ vật, mâm cao cỗ đầy, nhưng phải được chuẩn bị chu đáo, từ khâu chọn ngày, xem giờ đến sắm sanh lễ vật, mời thầy cúng. Những người đi biển trúng mùa, những người đi xa làm ăn khấm khá trở về, gia đình có con đi thi đỗ đạt… thì chuẩn bị lễ cúng linh đình, mời rất đông bà con, hàng họ, xóm giềng đến dự. Đáng quý hơn là phát tâm sửa sang đền miếu, đình chùa, nhà thờ tộc họ, tu bổ đường làng, ngõ xóm, giếng nước chung, giúp đỡ người khốn khó, cơ nhỡ, trẻ mồ côi, đóng góp vào các quỹ từ thiện, khuyến học.

Lễ hoàn nguyện cũng được tiến hành tại Âm linh tự (Nghĩa tự), số người tham gia khá đông. Nếu là lễ của chủ thuyền thì tất cả bạn thuyền đều có mặt. Lễ của gia đình thì trong thân tộc từng nhà đều cử người đến giúp việc nầu nướng, sửa soạn lễ vật. Lễ cúng có sớ văn, bát âm, chinh cổ.

Dĩ nhiên, không phải chủ thuyền hoặc gia đình nào cũng tổ chức lễ hoàn nguyện linh đình, mà tuỳ theo hoàn cảnh và điều kiện kinh tế cụ thể. Lễ vật có khi chỉ là bàn trầu chai rượu và tấm lòng thành.

Nếu có người khách, từ phương xa đến hoặc gần hơn là người xóm dưới thôn trên ngẫu nhiên đi ngang qua Nghĩa tự mà gặp lúc có lễ hoàn nguyện thì tín chủ rất vui mừng. Bà con quan niệm, có khách là có thần linh về chứng giám và họ chân thành mời người khách ấy ở lại dự tiệc sau khi lễ cúng hoàn tất.

Nếu bạn là người khách ấy, xin hãy vui lòng giành chút thời gian lưu lại cùng mọi người. Gấp gáp, vội vàng vì chuyện riêng tư thì chỉ cần dùng cốc rượu, miếng trầu, hay cầm lấy vài cái bánh ít (một vật phẩm không bao giờ thiếu trong các nghi lễ cúng tế ở Lý Sơn), cái ăn tại chỗ, cái mang về. Cố tình từ chối mà bỏ đi hay e dè giữ kẽ là bị điểm trừ trong mắt người đất đảo vốn hiếu khách và tốt bụng rồi đó.

Người Lý Sơn hiền lành, chất phác, giỏi đi biển, là nguồn nhân lực chủ yếu cung cấp cho các đội Hoàng Sa, Bắc Hải (thời các chúa Nguyễn và vua Nguyễn) làm nhiệm vụ viễn thám, tuần phòng trên biển Đông, cắm bia chủ quyền, trồng cây, xây đến miếu, lưu trú dài ngày trên các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. 

Lê Hồng Khánh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site