21:56 | 21/11/2013

Khám phá chùa Khmer giữa lòng Thủ đô

(LV) - Giữa lòng Thủ đô Hà Nội, trong khuôn viên “sơn thủy, hữu tình” của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, lần đầu tiên, một ngôi chùa Khmer khang trang, bề thế được hoàn thiện theo đúng phong cách kiến trúc cổ truyền.

>>> Chương trình tổng thể Tuần lễ “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản Văn hóa Việt Nam” 

>>> Chen chân xem hội đua bò Bảy Núi tại Hà Nội 

Niềm tự hào của đồng bào Khmer Nam Bộ

Đối với đồng bào Khmer Nam Bộ, ngôi chùa có ý nghĩa lớn và sâu sắc. Chùa là nơi được người Khmer tôn thờ và kính trọng nhất, không chỉ bởi nó là bộ mặt của phum sóc, là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tâm linh của cộng đồng, mà còn là nơi gửi gắm những niềm vui, nỗi buồn, là điểm tựa tinh thần góp phần giáo dục, định hướng nhân cách mỗi người dân sống “tốt đời, đẹp đạo”, hướng tới những giá trị chân - thiện - mỹ của giáo lý Phật giáo Tiểu thừa.

Trong cuộc đời của bất kỳ một chàng trai Khmer nào, đều phải trải qua một thời gian sinh sống trong chùa ít nhất là chín ngày để đi tu báo hiếu cha mẹ. Họ xem việc đi tu là nghĩa vụ và vinh dự của cuộc đời mình. Còn những người phụ nữ Khmer, dẫu không trực tiếp vào chùa sinh sống, nhưng chân lý và đạo đức nhà Phật luôn thấm đượm trong tâm hồn, trong từng hành vi ứng xử của họ dẫu cuộc sống còn bộn bề những khó khăn về vật chất. Vì vậy, người Khmer sẵn sàng sống một cuộc sống đạm bạc, giản dị trong những ngôi nhà sàn mái lá đơn sơ để đóng góp công sức, của cải và trí tuệ xây dựng ngôi chùa của mình thật khang trang, bề thế, coi đó như là trách nhiệm, là niềm tự hào và là một khoán ước bảo đảm hạnh phúc mỗi gia đình và từng thành viên trong xã hội.

Nghệ nhân Lý Lết, người trực tiếp thiết kế và phụ trách xây dựng chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam chia sẻ: “Tôi được giao nhiệm vụ cùng với anh em phụ trách xây dựng công trình này. Đó không chỉ vì trách nhiệm của một nghệ nhân, mà còn vì niềm tự hào và kỳ vọng của người Khmer Nam Bộ. Chưa bao giờ chúng tôi nghĩ rằng, biểu tượng văn hóa của người Khmer lại có thể hiện diện ngay giữa lòng Thủ đô Hà Nội”.

Đó là những ước vọng chân thành, niềm tự hào sâu sắc của đồng bào Khmer, bởi thông qua sự hiện diện ấy, cộng đồng các dân tộc anh em và du khách thập phương sẽ hiểu hơn về đất và người Khmer Nam Bộ, về những giá trị văn hóa lâu đời, độc đáo, đặc sắc - một bộ phận không thể tách rời của nền văn hóa Việt Nam. Sự hiện diện ấy cũng cho thấy tính đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong thực hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo, đại đoàn kết toàn dân, phát triển nền văn hóa Việt Nam đa dạng, thống nhất, tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Một góc chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Một góc chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Ảnh: Thanh Huyền

Độc đáo kiến trúc Khmer cổ

Chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam được xây dựng theo nguyên mẫu chùa K’Leang - một trong những ngôi chùa Khmer cổ nhất ở đồng bằng sông Cửu Long, do chính nghệ nhân người Khmer Nam bộ trực tiếp thiết kế và xây dựng. Chính vì vậy, vốn kiến trúc cổ đặc sắc, đậm chất Khmer được thể hiện đầy đủ và sinh động trong công trình này. Có thể nói, đây là một chỉnh thể nghệ thuật tổng hợp mà ở đó, các yếu tố kiến trúc, điêu khắc, hội họa, hoa văn trang trí được bố trí, sắp đặt một cách hài hòa, thể hiện sự kết tinh nghệ thuật truyền thống và trí tuệ sáng tạo của đồng bào Khmer Nam Bộ.

Nằm trong khu đất có tổng diện tích 0,8ha, vị trí trung tâm là Chính điện, xung quanh Chính điện có 4 tháp góc, bên trái là ao sen, vườn tháp và nhà thiêu, bên phải là am thờ. Phía sau Chính điện, bên phải là chùa nhỏ (sala) và nhà ghe ngo ở bên trái, tất cả đều được bố trí theo đúng phong cách kiến trúc Khmer truyền thống, đặc biệt là ngôi Chính điện. Đây là nơi tập trung đầy đủ nhất tài năng và nghệ thuật xây dựng của người nghệ nhân Khmer Nam Bộ với những quy tắc kiến trúc “bất di, bất dịch” từ xưa đến nay.

 

Tượng phật trong chùa
Tượng phật trong chùa. Ảnh: Thanh Huyền

Chính điện chùa Khmer ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nằm dọc theo hướng Đông - Tây, có mặt bằng hình chữ nhật với 3 cấp nền. Xung quanh là hiên và hàng cột hiên tròn, mỗi cột đều gắn tượng thần Krud một nửa thân là chim, một nửa là tiên nữ trong tư thế đứng dang hai tay vươn lên đỡ mái. Dọc theo hành lang và trên nóc mái là tượng rắn Naga bảy đầu luôn nhìn lên, đó là biểu tượng của thần Naga vĩnh cửu; mặt trước và sau Chính điện có 4 cửa đi vào trong, dọc hai bên Chính điện đều có dãy cửa sổ mở để lấy sáng và làm thông thoáng bên trong Chính điện. Theo nghệ nhân Lý Lết, nét độc đáo trong nghệ thuật kiến trúc chùa Khmer nói chung, chùa Khmer ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nói riêng là tuân thủ quy tắc “tâm tỏa”, theo đó, kích thước của vị trí trung tâm chính điện (Krư) là cơ sở để xác định quy mô cũng như kích thước các bộ phận khác của chùa. Đây là quy tắc căn bản nhất trong xây dựng một ngôi chùa Khmer, đồng thời là dấu hiệu để nhận dạng và phân biệt chùa Khmer với chùa của các dân tộc khác.

Điêu khắc cũng là một nét độc đáo, đặc sắc làm tăng thêm giá trị thẩm mỹ cho chùa Khmer. Nóc trần và dọc theo bốn bức tường bên trong chính điện đều được vẽ các bức tranh như “Lễ hạ điền”, “Tì kheo Ni”, “Vích-sen-đo”… kể về cuộc đời của đức Phật từ lúc sinh ra đến khi Niết Bàn với những giá trị nhân văn cao đẹp và những triết lý sâu sắc nhưng gần gũi với cuộc sống. Nơi cao nhất và tôn nghiêm nhất là nơi đặt tượng Phật. Ngoài tượng Phật, nghệ thuật điêu khắc còn thể hiện ở các loại khác nhau như tượng đầu thần Mahaprum, Kayno, Krud… mà mỗi hình tượng mang đậm tính đặc thù dân tộc. Nghệ thuật trang trí cũng khá hoàn thiện và công phu tại Chùa. Mỗi khoảng trống đều được tận dụng từ cổng vào, riềm tường, cột, khuôn cửa nóc mái cho đến khoảng không chật hẹp của bất kỳ công trình hay bộ phận kiến trúc nào đều được điêu khắc từ đơn giản đến phức tạp, tinh tế như một nét đặc thù tài hoa của mỹ thuật Khmer cổ điển.

 

Quần thể chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Quần thể chùa Khmer tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Ảnh: Thanh Huyền

Điểm đến hấp dẫn du khách

Soi bóng bên hồ Đồng Mô thơ mộng, dưới tán những hàng cây Dầu, cây Sao tươi xanh, chùa Khmer trở nên nổi bật và hấp dẫn du khách ngay từ cái nhìn đầu tiên. Tuy nhiên, sự hấp dẫn, lôi cuốn thực sự không nằm ở những hình ảnh bề ngoài ấy, mà ở chiều sâu văn hóa ẩn trong từng viên gạch, vỉa ngói, từng nét hoa văn, bức phù điêu, từng lời Phật thoại… Có thể nói, ít có một công trình kiến trúc nào lại phản ánh được đầy đủ nhất cả đời sống vật chất và đời sống tinh thần của một dân tộc như chùa Khmer Nam Bộ. Vì vậy, khám phá chùa Khmer Nam Bộ ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ thỏa mãn được nhu cầu thẩm mỹ, nghệ thuật, mà còn giúp mỗi du khách hiểu hơn về một nền văn hóa đậm đà bản sắc, về những người dân Khmer Nam Bộ cần cù, chịu thương, chịu khó, giàu lòng nhân ái, vị tha. Và hơn thế, để mỗi chúng ta tìm thấy sự bình yên, thanh thản trong nhịp bước vội vàng của cuộc sống hiện đại.

Lương Thanh Duy - Vũ Thư

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ý kiến độc giả

Sự kiện nào được quan tâm nhiều nhất?

  •   Khai trương Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam
  •   Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
  •   Bầu chọn Vinh Hạ Long là kì quan thiên nhiên thế giới
  •   Việt Nam vận động đăng cai ASIAD 18
  •   Bầu chọn Quốc hoa Việt Nam
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site