17:50 | 13/09/2018

Đỗ Đức Dục – Thế hệ “trí thức vàng” Việt Nam thế kỷ XX

(LV) - Ngày 13/9/2018, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học Kỷ niệm 25 năm ngày mất của Nhà nghiên cứu Đỗ Đức Dục (1915 - 1993), một trí thức lớn, nhà hoạt động chính trị, văn hóa, nhà giáo dục, nhà báo, nhà luật học, nhà nghiên cứu văn học...

Tham dự Hội thảo có các nhà nghiên cứu đến từ Viện Văn học, cơ quan công tác của Đỗ Đức Dục trước khi nghỉ hưu, Viện bảo tàng Báo chí, Đại học sư phạm, Văn phòng Quốc hội.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học khẳng định: Hội thảo khoa học Kỷ niệm 25 năm ngày mất của nhà văn hóa, nhà hoạt động xã hội và nhà nghiên cứu văn học Đỗ Đức Dục chính là diễn đàn khoa học để chúng ta thêm một lần nhìn lại, ôn cố tri tân, đánh giá một cách đầy đủ hơn tầm vóc của một nhà trí thức, một nhà văn hóa lớn đầy bản lĩnh.

Toàn cảnh Hội thảo
Toàn cảnh Hội thảo.

Đỗ Đức Dục đã đóng trọn vai trò của một trí thức dân tộc trong thời đại Cách mạng. Ông theo đuổi tư tưởng cách mạng dân tộc - dân chủ, đoàn kết mọi giai cấp nhằm một mục tiêu trước nhất là đấu tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập và trong “cuộc cải cách sắp tới nay mai” này “không thể không có vai trò tham gia của trí thức”.

Bên cạnh hoạt động chính trị như là lý tưởng, lẽ sống, ông còn là một nhà báo lớn. Không chỉ là người đầu tiên trong chính quyền mới phụ trách công tác lãnh đạo và đào tạo báo chí, ông còn viết hơn 80 bài đăng trên báo Thanh nghị và sau đó từ 1945 – 1988, ông có khoảng 330 bài đăng trên báo Độc lập.

Là một nhà nghiên cứu văn học của phòng Văn học nước ngoài thuộc Viện Văn học, Ủy ban Khoa học xã hội, ông tập trung cho sự nghiệp nghiên cứu và đã có nhiều công trình nghiên cứu và dịch thuật quan trọng góp phần xây dựng khoa học về nghiên cứu văn học, cả văn học nước ngoài lẫn văn học Việt Nam. Ông đã sớm có ý thức vận dụng tinh hoa lý luận thế giới vào việc tìm hiểu thực tế văn học nước nhà.

Sau 50 năm cầm bút, Đỗ Đức Dục xứng đáng không chỉ với những “Huân chương độc lập hạng nhất”, huy chương “Vì sự nghiệp giáo dục”, “Vì sự nghiệp văn hóa”, “Chiến sĩ văn hóa”, “Vì sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc”, mà ông còn thực sự là một trí thức bản lĩnh, một nhà văn hóa lớn.

Đại biểu tham quan trưng bày tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Nhà nghiên cứu Đỗ Đức Dục tại Hội thảo
Đại biểu tham quan trưng bày tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Nhà nghiên cứu Đỗ Đức Dục tại Hội thảo.

Thông qua các ý kiến khoa học và những quan điểm cá nhân trao đổi thẳng thắn từ các nhà nghiên cứu văn học, các nhà nghiên cứu văn hóa và báo chí, Hội thảo nhấn mạnh, làm rõ một số điểm quan trọng qua cuộc đời hoạt động chính trị, văn hóa và nghiên cứu văn học của Đỗ Đức Dục.

Hơn nửa thế kỷ hoạt động trên nhiều lĩnh vực, có thể khẳng định Đức Đỗ Đức Dục (1915 – 1993) chính là hiện thân sinh động và đẹp đẽ của mẫu hình trí thức dấn thân không mệt mỏi trong thế kỷ XX đầy biến động. Ở ông, ta bắt gặp sự kết hợp hài hòa ba trong một: một nhà hoạt động xã hội sôi nổi, một nhà văn hóa giàu sáng tạo và một nhà nghiên cứu văn học tâm huyết. Dường như ở lĩnh vực nào, Đỗ Đức Dục cũng đều có những đóng góp đáng ghi nhận. Đó là đóng góp đích thực của một trí thức ưu thời mẫn thế vì sự phát triển của đất nước, một người luôn kiên định với lý tưởng là tận hiến đời mình cho Tổ quốc và nhân dân.

Dự kiến, sau Hội thảo, Ban Tổ chức sẽ tiếp tục chọn lọc, biên tập, chỉnh lý một số báo cáo để in trên tạp chí Nghiên cứu văn học.

Nhà nghiên cứu Đỗ Đức Dục sinh ra trong một gia đình trí thức dòng dõi khoa bảng tại xóm Trung, làng Xuân Tảo (tục gọi là Cáo Đỉnh), phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, nay là phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Ông học tiểu học ở Trường Albert Sarraut, rồi học Trường Bưởi (Hà Nội). Sau khi đỗ Tú tài, ông trở thành sinh viên Trường Luật Đông Dương khóa 1935-1938, tham gia Phong trào truyền bá quốc ngữ. Tốt nghiệp Trường Luật, ông không ra làm quan cho chế độ thuộc địa mà chọn con đường dạy học, lần lượt giảng dạy tại các Trường trung học tư thục Gia Long (Hà Nội), Thuận An (Vinh). Cuối năm 1942 ông về Hà Nội dự định làm tiến sĩ luật khoa. Vào thời gian này, phong trào cách mạng chống thực dân Pháp sôi nổi khắp nơi. Đỗ Đức Dục đã tham gia tích cực vào các hoạt động của tổng hội sinh viên, tiếp tục truyền bá chữ quốc ngữ, truyền bá tư tưởng dân chủ, giới thiệu pháp luật, tuyên truyền nếp sống văn minh cho quần chúng, tham gia vào hội Ánh sáng giúp dân nghèo…

Cuối tháng 6/1945, Đỗ Đức Dục được kết nạp vào Đảng Dân chủ và cuối tháng 7, ông được bổ sung vào BCH Trung ương Đảng Dân chủ và được cử lên tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào, chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa. Đến cuối tháng 8/1945, ông được bầu làm Phó Tổng thư ký Đảng Dân chủ và làm Chủ bút tờ Độc lập, cơ quan ngôn luận của Đảng Dân chủ. Dựa trên sở trường viết báo vốn có, Đỗ Đức Dục sử dụng ngòi bút của mình để vạch trần âm mưu phản động của Việt Quốc, Việt Cách. Kể từ đây, Đỗ Đức Dục thực sự tham gia vào vũ đài chính trị lớn, thỏa sức thể hiện tài năng của mình trên các lĩnh vực khác nhau.

 

Gia đình nhà trí thức Đỗ Đức Dục tại Hội thảo
Gia đình nhà trí thức Đỗ Đức Dục tại Hội thảo. Ảnh gia đình cung cấp

Năm 1942, ông tham gia sáng lập, điều hành, viết bài cho Tạp chí Thanh nghị, chính thức bắt đầu sự nghiệp báo chí. Phụ trách chuyên mục "Việc quốc tế" và sau đó với vai trò Chủ bút. Từ một trí thức có tư tưởng cấp tiến, Đỗ Đức Dục đã đến với cách mạng. Ông tham gia viết bài cho báo Độc lập của Đảng Dân chủ Việt Nam. Tháng Tư năm 1945, ông được cử vào Đoàn Đại biểu của Đảng Dân chủ đi dự Đại hội quốc dân tại Tân Trào. Năm 1946, được bầu là Đại biểu Quốc hội khóa I, được cử vào Tiểu ban Hiến pháp và được giao trọng trách thuyết trình trước Quốc hội bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Cũng trong thời gian này, ông được cử giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục và là thành viên của đoàn đại biểu Quốc hội nước ta thăm Cộng hòa Pháp. Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Đỗ Đức Dục đã cùng tổ chức lên chiến khu và tiếp tục đảm nhiệm các trọng trách: Phó bí thư Tổng bộ Việt minh (1947-1950); Ủy viên Ủy ban trung ương Mặt trận Liên Việt (1950-1955); Phó Tổng thư ký Đảng Dân chủ Việt Nam (1945-1960); Giám đốc Trường viết báo Huỳnh Thúc Kháng (1949); Chủ nhiệm báo Độc lập (1950 -1958). Ông đã giữ trọng trách Phó Chủ tịch Đoàn báo chí Việt Nam nhiệm kỳ 1946-1950 rồi Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam suốt 10 năm 1950-1960. Từ Chiến khu Việt Bắc trở về, ông tham gia Đoàn Hội Việt - Xô hữu nghị sang thăm Liên Xô. Ông là Phó Chủ tịch Hội Việt - Xô hữu nghị từ khóa I (1955-1960).

Năm 1957, với trách nhiệm là Thứ trưởng Bộ Văn hóa, ông được trao nhiệm vụ cùng các nhà văn có tên tuổi thời đó đứng ra vận động và thành lập Hội Nhà văn Việt Nam và ông vừa là sáng lập viên, vừa là hội viên đầu tiên của Hội.

Sau năm 1960, ông chuyển sang làm chuyên viên nghiên cứu văn học Pháp, phòng Văn học nước ngoài thuộc Viện Văn học của Ủy ban Khoa học xã hội ngay sau khi Viện được thành lập. Rời khỏi “chính trường”, ông tập trung cho sự nghiệp văn học và đã có nhiều tác phẩm xuất sắc về lý luận văn học, văn học nước ngoài và văn học Việt Nam cũng như dịch thuật.

Sau 50 năm cầm bút, Đỗ Đức Dục đã để lại khoảng một ngàn bài báo và hơn hai mươi cuốn sách. Đây quả là một sự lao động khoa học hết sức ấn tượng. Tên Đỗ Đức Dục được đặt cho các đường phố tại Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hạ Long.

Minh Quế

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Dấu ấn 10 năm thực hiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Chiến thắng 30/4 - Bản hùng ca của dân tộc Việt Nam/ Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam tại " Ngôi nhà chung"/ Làng Việt 9 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc
Cơ hội đột phát trong hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam/Bỏ đốt vàng mã, khơi dậy giá trị văn hóa tốt đẹp/Người giữ hồn nhạc cụ tre truyền thống Ê đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site