13:24 | 23/08/2019

Hoàng thành Thăng Long: Càng đào càng thấy quy môn lớn

(LV) - Năm 2018 tiếp tục thực hiện khuyến nghị của UNESCO, Thành phố Hà Nội và Bộ VHTTDL, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Viện khảo cổ học đã phối hợp tiến hành khai quật khu vực phía Bắc di tích nền điện Kính Thiên nhằm nghiên cứu làm rõ thêm vị trí, quy mô cấu trúc và giá trị của khu di sản thế giới Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long tại khu vực chính điện Kính Thiên.

 >>>Nhiều phát hiện mới sau một năm khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long

Những dấu tích quý

Sau gần 1 năm, báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực chính điện Kính Thiên năm 2018 mới đây đã công bố những phát hiện mới, mở ra nhiều hướng nghiên cứu khác nhau về khảo cổ học Hoàng thành Thăng Long. Hố đào với tổng diện tích 1000m2 tại khu vực phía Đông Bắc nền điện Kính Thiên nằm kế tiếp vị trí khai quật năm 2017, vì vậy có sự tiếp nối, liên kết các dấu tích kiến trúc đã phát hiện trước đó, cũng như có sự tương đồng về mặt địa tầng, di tích, di vật.

Các nhà nghiên cứu thăm quan hố khai quật
Các nhà nghiên cứu thăm quan hố khai quật.

Theo báo cáo, hố khai quật gồm 16 lớp đào, diễn biến khá phức tạp và về cơ bản bị phá hủy do có sự xâm thực của giai đoạn sau xuống các tầng văn hóa giai đoạn trước. Các lớp địa tầng có sự thống nhất tương đối về từng thời kỳ từ giai đoạn hiện đại tới Pháp - Nguyễn - Lê - Trần - Lý - Đại La. Dấu tích văn hóa thời Nguyễn có hai vị trí móng tường hành cung phía Nam và móng tường hành cung phía Đông hố khai quật. Dấu tích kiến trúc thời Lê trung hưng xuất lộ bao gồm hệ thống móng cột gia cố, nền kiến trúc, móng tường và tường bao gạch vồ xám, dấu tích ao, hồ, dấu tích thành giếng nước bằng đá… Dấu tích kiến trúc thời Lê sơ bao gồm các hàng gạch chữ nhật xám xếp ở phía Bắc và phía Nam hố khai quật.

Các nhà khảo cổ học bước đầu xác định được 3 kiến trúc thời Trần với các di tích móng cột gia cố bắng sỏi, sành, gạch, ngói, bó nền kiến trúc, nền kiến trúc, bó nền hoa chanh… Các móng cột được xây dựng trên nền đất sét đắp nền thời Lý - Trần. Kỹ thuật xây dựng móng cột là hố móng hình vuông rộng ở phía trên thu hẹp dần xuống phía dưới, sau đó đầm lèn các lớp vật liệu xen kẽ nhau.

PGS.TS Tống Trung Tín, nguyên Viện trưởng Viện Khảo cổ học VN, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam cho biết: Đây là khu vực khai quật có địa tầng sâu nhất từ trước đến nay, tầng văn hóa dày khoảng 7m, với các lớp văn hóa có niên đại từ thời Đại La, qua các thời Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung hưng, Nguyễn đến thời hiện đại. Đây cũng là tầng văn hóa đặc trưng, thể hiện khá đầy đủ bề dày lịch sử của Hoàng thành Thăng Long qua các thời kỳ. Về di tích, cuộc khai quật đã làm xuất lộ một số dấu tích kiến trúc thuộc các thời kỳ Lý, Trần, Lê sơ và Lê Trung hưng. Các dấu tích kiến trúc này đã bị phá hủy phần lớn bởi một con ngòi nước sâu, có móng kè, tường gạch vồ quy mô rất lớn và kiên cố, có niên đại khoảng thế kỷ 17 – 18. Đặc biệt là xuất lộ dấu tích chân móng kiến trúc xây bằng đá, hiện chưa rõ chức năng nhưng rất kiên cố, cho thấy quy mô, vị trí quan trọng của các kiến trúc này trong khu vực chính điện Kính Thiên.

Các dấu tích thời Lê sơ mới được khai quật
Các dấu tích thời Lê sơ mới được khai quật.

Cuộc khai quật cũng tìm thấy nhiều loại hình di vật khác nhau, gồm đồ đất nung, đồ gốm, đồ kim loại và cấu kiện gỗ. Trong đó, chiếm số lượng lớn là gạch ngói, đặc sắc nhất là loại gạch ngói trang trí rồng, lợp mái cung điện được tráng men xanh (thanh lưu ly) và men vàng (hoàng lưu ly), cùng loại gạch hộp thông gió trang trí rồng còn tương đối nguyên vẹn. Nhiều cấu kiện gỗ được tìm thấy trong lòng con ngòi vẫn còn lớp sơn son thếp vàng. Một điểm nổi bật nữa là nhiều đồ gốm men thời Lê sơ và thời Mạc cũng được tìm thấy tại hố khai quật.

Những kiến giải, đánh giá

Sau khai quật này, các nhà khoa học, khảo cổ đã đưa ra nhiều kiến giải xung quanh những vấn đề mà đoàn khai quật vừa báo cáo. TS Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho rằng cần có sự kết nối các đợt khai quật từ trước đến nay để có những đánh giá xuyên suốt, toàn diện cả quá trình khai quật; tư liệu hóa các dấu tích kiến trúc, đánh giá chuẩn xác để làm căn cứ khôi phục lại không gian điện Kính Thiên. Có nhiều giả thiết về những hiện vật gỗ tìm thấy ở đây, nhưng ông nghiêng về khả năng đó là phần còn lại của con thuyền gỗ.

Theo PGS. TS Bùi Minh Trí, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh thành, càng đào càng thấy Hoàng thành Thăng Long có quy mô lớn, địa tầng phức tạp, vì vậy cần nghiên cứu kết nối, làm rõ bản đồ mặt bằng di tích từng thời kỳ. Về dấu tích ao, hồ, hay ngòi nước tìm thấy trong khu vực này theo ông, có thể là hào nước, nếu có sự liên tưởng, so sánh sự tương đồng với cố cung Bắc Kinh, Tràng An. Ông cũng đặc biệt ấn tượng với số lượng lớn những đồ gốm men thời Mạc tìm thấy trong cuộc khai quật này.

Gạch hình chữ nhật, ngói thời Lê sơ
Gạch hình chữ nhật, ngói thời Lê sơ.

Nhìn nhận về dấu tích móng kiến trúc xây bằng đá có quy mô kiên cố, GS. TS Nguyễn Quang Ngọc liên tưởng đến một cung điện có tên Ngọc Hà, theo vị trí trên bản đồ Hồng Đức, nằm ở phía Đông Điện Kính Thiên.

Nhà sử học Lê Văn Lan cũng nhận định rằng, Thăng Long vốn là kinh đô sông hồ, thì việc phát hiện được các dấu tích hồ nước, dòng chảy trong Cấm thành Thăng Long là điều dễ hiểu. Ông chỉ lưu ý các nhà khảo cổ cần có sự nghiên cứu kết nối với các dấu tích hồ, bến nước nằm không xa hố khai quật này, phát hiện trong cuộc khai quật tại di tích Hậu Lâu năm 1998, để thấy được một vùng hồ nước đẹp đẽ, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp từng có trong lịch sử ở khu vực Hậu cung của Cấm thành Thăng Long.

Ở góc độ quản lý di sản, Ông Trần Đình Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa cũng khẳng định những kết quả khai quật đã gợi mở nhiều hướng nghiên cứu về kiến trúc, cảnh quan Hoàng thành Thăng Long. Cần chú ý biện pháp bảo vệ, hạn chế tác động của môi trường vào di tích, di vật; xử lý, bảo tồn di tích, di vật ngay trong quá trình khai quật.

GS.TS KH Lưu Trần Tiêu đánh giá cao những phát hiện khảo cổ học mới tại Hoàng thành Thăng Long. Hướng đi tiếp theo, Trung tâm và Viện Khảo cổ học cần tập trung nghiên cứu về mặt quy hoạch không gian Điện Kính Thiên, từng bước giải mã các vấn đề như: góc thành, hào; các dấu tích sân Đan Trì và trục hai bên Kính Thiên – Đoan Môn, kết nối mặt bằng và không gian tổng thể để nghiên cứu phục dựng Điện Kính Thiên.
Vũ Minh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La/Giải mã ché thiêng của người Ê Đê
Những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về báo chí vẫn còn nguyên giá trị
Nhân tố chủ quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh/Phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Làng Văn hoa - Du lịch các dân tộc Việt Nam: Khai thác và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống
Ngày Xuân đi hội/ Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam với các lễ hội mùa xuân
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site